Feeds:
Wpisy
Komentarze

Posts Tagged ‘Pułkownik William Cornwallis-West’

Wielki książę rosyjski Michał Michajłowicz Romanow (1861 – 1929) i jego morganatyczna żona, Zofia hrabina Torby (1868 – 1927) byli dobrymi i oddanymi przyjaciółmi księżnej Daisy von Pless do końca swojego życia. Trudno ustalić dokładnie gdzie i kiedy się poznali. Po ślubie z Zofią w lutym 1891 r., którego jego rodzice – wielki książę Michał Mikołajewicz i księżna badeńska Cecylia Augusta – nie zaaprobowali, Michał otrzymał zakaz wjazdu do Rosji. Młodzi małżonkowie mieszkali początkowo w Wiesbaden w niemieckim księstwie Nassau, rządzonym przez ojca Zofii, księcia Mikołaja Wilhelma. Jej matką była Natalia Aleksandrowna Puszkin, córka wielkiego poety rosyjskiego Aleksandra Puszkina. W Niemczech przebywała również siostra Michała, Anastazja, która wyszła za mąż za Fryderyka Franciszka III, wielkiego księcia Makelmburgii i Schwerinu, którego Plessowie gościli w Pszczynie w 1896 r.

W 1899 r., Michał i Zofia przenieśli się na stałe do swojej wytwornej willi Kazbek w Cannes. Księstwo von Pless zaczęło regularnie odwiedzać Francuską Riwierę od 1897 r. W międzyczasie obie pary wpadały często do Londynu. Okazji do spotkań było więc wiele. keele-hall-gd-michael

Keele Hall, angielska rezydencja wielkiego księcia Michała w hrabstwie Staffordshire, wynajmowana przez niego w latach 1900 – 1910.

W 1900 r., wielki książę Michał zdecydował się wynająć dom w Anglii, w którym rodzina mogłaby wygodnie mieszkać przez kilka miesięcy w roku i gdzie on z Zofią byliby w stanie zaistnieć w angielskiej socjecie już nie tylko jako goście, ale także gospodarze rewanżujący się zaproszeniami do własnej rezydencji na prowincji. Jego wybór padł na pałac Keele Hall w hrabstwie Staffordshire, który wydzierżawił na 10 lat od pułkownika Ralpha Sneyda. Nie bardzo wiadomo, czym kierował się w tej decyzji, skoro, choć wygodny, Keele Hall znajdował się w bliskim sąsiedztwie zagłębia węglowego. Jak wspomina baronowa von Stoeckl, której mąż Sasza był od 1898 r. koniuszym księcia, drzewa w ogrodzie oprószone były zawsze pyłem i dotknięcie jakiegokolwiek liścia pozostawiało na rękach ciemne smugi. Zanieczyszczony czy nie, Keele Hall okazał się dla rodziny szczęśliwym domem, a dla księcia miejscem, gdzie – zaakceptowany przez miejscową ludność i władze – czuł się spełnionym i użytecznym lokalnie gentlemanem. 4459-0

Wielki książę Michał z żoną i dziećmi w Keele Hall, ich domu na prowincji angielskiej. Foto: Borough Museum and Art Gallery, Newcastle-under-Lyme

Wkrótce po otwarciu wrót swojej angielskiej rezydencji, książę Michał zaprosił na długi weekend króla Edwarda VII. Datę tej – pierwszej od wstąpienia na tron – wizyty nowego króla ustalono na dnie od 12 do 15 lipca 1901 r. Król z własnymi gośćmi, wśród których znajdowała się jego przyjaciółka, pani Keppel, przybył specjalnym pociągiem na stację Whitmore, gdzie czekały na nich trzy zaprzęgi konne; jednym z nich powoził sam książę Michał. Warto tu nadmienić, że to właśnie Michał i Zofia przedstawili królowi panią Keppel podczas wakacji w Cannes, rozpoczynając tym niechcący jego ostatni romans.

Ze swojej strony, książę sprowadził do Keele Hall jedynych swoich, jak do tej pory, bliskich przyjaciół angielskich w postaci ksieżnej Daisy von Pless i członków jej rodziny: ojca, pułkownika Williama Cornwallis-Westa, jego żonę Patsy oraz córkę Shelagh, świeżo upieczoną księżnę Westminsteru. Wszyscy byli dobrymi znajomymi Edwarda, co sprawiło, że jego pobyt przeszedł w ciepłej, przyjaznej atmosferze. Jak bardzo król był wtedy zrelaksowany, świadczy zamieszczona poniżej fotografia, pokazująca go na herbatce z domownikami i Cornwallis-Westami. Siedząca na honorowym miejscu Daisy miała, oczywiście, za zadanie zabawiać i zajmować monarchę interesującą konwersacją. Znając ją, możemy przypuszczać, że w pełni jej się to udało. Daisy_Keel_Hall

Herbatka z królem w Keele Hall w lipcu 1901 r., siedzą (z lewej do prawej): księżna daisy von Pless, król Edward VII, lord Hugh Grosvenor, hrabina Zofia Torby, pani Cornwallis-West („Patsy”), księżna Konstancja („Shelagh”) Westminster, baronowa Agnes de Stoeckl; stoją (z lewej do prawe): wielki książę Michał, pułkownik William („Poppets”) Cornwallis-West, pani Keppel, lord Elphinston, Sir Sidney Greville, baron Aleksander („Sasza”) de Stoeckl.

W ciągu dnia król grał w krokieta i golfa, zabierany był przez Michała na przejażdżki i kiedy tylko miał okazję, gawędził po niemiecku ze służbą, która w całości pochodziła z Meklemburgii.

Atrakcją jednego z wieczorów było obejrzenie słynnej kolekcji tabakierek ze zbiorów właściciela Keele Hall, Ralpha Sneyda. Przysłał on w tym celu własnego kamerdynera, który otworzył sejf i ułożywszy te cenne przedmioty na tacach, zaniósł je do salonu. Tego rodzaju prezentacja zaowocowała żartem Edwarda skierowanym do obecnych dam: „Zapraszam panie do poczęstunku!” Kamerdyner wziął go na serio i, przestraszony, wybiegł z pokoju, by powiadomić telegramem swojego pracodawcę o poleceniu króla.

Wizyta Edwarda VII w Keele Hall musiała być udana, skoro na jej zakończenie wręczył księciu Michałowi i jego koniuszemu, byłemu dyplomacie, baronowi Aleksandrowi („Saszy”) de Stoeckl królewski Order Wiktorii za zasługi dla monarchii brytyjskiej.

Reklamy

Read Full Post »

Niniejsze wspomnienia o Patsy Cornwallis-West opublikowano wkrótce po jej śmierci w lipcu 1920 r. Zatytuowane „Romans pani Cornwallis West. ‚Dzika Róża Irlandii’ która królowała w Londyńskiej Socjecie”, napisane zostały przez przyjaciółkę, która znała ją od dzieciństwa. Z jakiś powodów, autorka nie odkryła swojej tożsamości.
Druga część jej artykułu poświęcona jest implikacjom słynnego przewodu sądowego, który zrujnował reputację i zdrowie Pani Cornwallis-West.
Chodzi o przesłuchania komisji wojskowej dotyczące wykorzystywania przez Patsy do osobistych celów jej pozycji towarzyskiej i wpływów wśród dygnitarzy armii brytyjskiej. W złości na młodego rekonwalescenta, sierżanta Paula Barretta, który odrzucił jej amory, sprawiła, że przeniesiono go do innego oddziału i uniemożliwiono dalszą karierę, doprowadzając go tym do załamania nerwowego. Jej zachowanie i konszachty, poparte przechwyconymi listami, przedstawiła władzom zazdrosna żona agenta majątków Westów, pani Birch, pod skrzydłami której Barrett dochodził do zdrowia. W zakończeniu przewodu, 22 grudnia 1916 r., sąd wojskowy zwolnił ze stanowisk niektórych oficerów wplątanych w tą aferę, a Pani Cornwallis West udzielił surowej reprymendy.

Patsy_tribute_1920 copy

Trybut oddany Patsy przez jej przyjaciółkę, opublikowany w The Sunday Post 25 lipca 1920 r. Ilustracja dzięki uprzejmości The British Library.

A oto cały tekst jej przyjaciółki:
„Pani Maria Cornwallis West była najśliczniejszą kobietą Socjety w czasach gdy kult piękności sięgał szczytów. Wiem, że i dzisiaj jest wiele pięknych pań w Socjecie, ale czar oblicza i manier osądzane są teraz według innych kryteriów, niż było to za dni kiedy Maria Cornwallis West dzierżyła berło Królowej Piękności i wraz z Panią Langtry, słynną „Lilią Jersey’u”, rywalizowały o hołdy artystów i świata towarzyskiego Londynu.
Spotkałam ją po raz pierwszy wiele lat temu w salonie jej rodzinnego domu, plebani w Clones w hrabstwie Leitrim. Była wtedy jeszcze dzieckiem, w wieku około piętnastu lat, ale już obdarzona przez los wielką urodą. Kiedy żwawo hasała po okolicznych ścieżkach, z rozpuszczonymi na wietrze złoto-brązowymi włosami i z tymi jej niezwykłymi oczami, które z brązowych zmieniały się w słońcu na niebieskie, czuło się, że ten podlotek przy pierwszej nadarzającej się okazji podbije cały świat.
Była niewątpliwie olśniewająco ładna, ale jej wielki sukces towarzyski nie opierał się tylko na urodzie. Dowcipna i pełna werwy, posiadała dużą umiejętność konwersacji i głęboki czar osobisty. Ta córka pastora i damy z arystokratycznej rodziny, zrodzona została by wspiąć się na najwyższe szczyty.
Jej matka, Lady Olivia Fitzpatrick była pięknością. Jej własne córki też są piękne, ale nie myślę, aby którakolwiek z nich wywarła na londyńskiej Socjecie tak natychmiastowe i piorunujące wrażenie jak ona. Prorokowany jej w dzieciństwie błyskotliwy sukces towarzyski przeszedł wszelkie granice oczekiwań. Od momentu wejścia w to środowisko, świat legł u jej stóp.
Osiemnastoletnia mężatka: W wieku osiemnastu lat poślubiła Pułkownika Williama Cornwallis Westa, zamożnego właściciela zamku Ruthin w Denbighshire i w jednej chwili z prześlicznej debiutantki stała się jedną z czołowych hostess tamtych czasów.
Książęta, mężowie stanu, poeci, malarze i erudyci współzawodniczyli ze sobą o jej względy. Zaproszenie na jedno z jej przyjęć „wywyższało” adresata do niepojętych granic. Nie osiągnąwszy nawet dwudziestego roku życia, Pani Cornwallis West była w pozycji otwarcia lub zamknięcia drogi ludziom aspirującym do królewskich łask.
W nawale sukcesów pozostała jednak dawnym nieokiełzanym podlotkiem. Ta celebrowana przez wszystkich piękność, w głębi duszy była nadal dziewczynką i to dziewczynką o raczej łobuzerskim charakterze. W swoich żartach nie oszczędzała nawet członków rodziny królewskiej: jednego razu wrzuciła kawałki lodu za koszulę Księcia Walii, dzisiejszego Króla Edwarda.
Proszę pozwolić mi tu podkreślić, że nigdy nie widziałam, by ta kochana osoba pałała nienawiścią wobec rywalek lub żywiła do kogoś jakiś żal. Jednakże święcony przez nią triumf nie zawsze był pasmem czystych przyjemności. Byłoby to czymś niespotykanym, aby wejście jakiejkolwiek panny na scenę życia towarzyskiego stolicy, a co dopiero wkroczenie na nią w blasku sławy córki jakiegoś irlandzkiego proboszcza, przyjęte zostało bez złośliwego słowa.
Pamiętam dzień, kiedy po przyjęciu, na którym cieszyła się wyjątkową popularnością, zaoferowałam jej miejsce w swoim powozie. Siedząc przy niej, ze zdziwieniem zauważyłam łzy na jej policzkach. „Pewnie jesteś bardzo zmęczona, kochanie” – powiedziałam, by w odpowiedzi, tego przecież wciąż jeszcze dziecka, usłyszeć ze zdumieniem: „Nie, wcale nie jestem zmęczona” – wybuchnęła, „Raczej zraniona. Niektóre damy myślą, że ponieważ się uśmiecham, to ich nie słyszę. Dlaczego nie mogą być wobec mnie uprzejme? Nigdy nie chciałam mieć wrogów, a tymczasem wygląda na to, że zawsze znajdzie się jakaś kobieta, która ma coś złego do powiedzenia na mój temat”.
Jej jedyną prawdziwą rywalką, jako towarzyska piękność, była Pani Langtry, obecna Lady de Bathe, znana wówczas jako „Lilia Jersey’u”. Sensacji wzbudzanych ich urodą nie da się przyłożyć do dzisiejszych kanonów. Każda z nich miała swój własny dwór admiratorów i, o ile mi wiadomo, nigdy nie pojawiały się razem na tej samej funkcji. Powodem do dumy każdej gospodyni była obecność jednej z nich na wydanym przez nią balu lub obiedzie.
Książę albo śmieciarz: Pani Cornwallis West miała cudowną zdolność pozowania do portretów i gdziekolwiek się zjawiła, w Kairze, Pietrogradzie, Paryżu, Cowes czy Londynie, zachwycali się nią artyści i poeci. Śmiem przypuszczać, że w salonach całej Europy do tej pory więcej jest jej wizerunków, niż jakiejkolwiek innej osoby. Dlatego wszyscy byli zdumieni, gdy ta energiczna i fascynująca Irlandka poślubiła zwyczajnego człowieka. Mogła przecież wybrać kogo chciała z Debrett’a lub Burke’go [spisów szlachty brytyjskiej]. Każdy był przekonany, że zostanie żoną co najmniej para.
„No i znowu to samo” – skomentowała kiedyś w chwilowej złości, po tym jak ktoś powtórzył jej tego rodzaju dywagacje. „Poślubię tego, kogo kocham, nieważne czy Książę czy śmieciarz”.
Pułkownik Cornwallis West nie ofiarował jej tytułu, ale zapewnił dostatek i do końca życia był jej wielce oddany. Jego majątek pozwolił jej zdominować Socjetę na wiele lat. Jej podejmowanie gości podczas regat w Cowes, przyjęcia na zamku w Ruthin i bale w Londynie słynęły ze wspaniałości i ekskluzywności. Przez ponad ćwierć wieku panowała w Londynie i wypoczynkowych resortach Europy. Przez większość tego czasu byłam jej bardzo bliską przyjaciółką i nie przypominam sobie, aby kiedykolwiek wyrządziła komuś jakąś krzywdę.
Porywcza Irlandka: Była rzeczywiście, jak to jej syn George oświadczył w obronie matki po tzw „sprawie Barretta”, porywczą Irlandką. Jej chwale oddam fakt, że nikt nigdy nie zarzucił jej wykorzystywania cudzej własności lub lekceważenia ludzi niższego stanu.
Z równymi sobie, jednakże, Pani Cornwallis West nie miała takich oporów. Tak jak jej rywalka, Pani Langtry, uwielbiała psikusy. Zdarzało się więc, że na wieść o ich ostatnich żartach, londyńskie towarzystwo West End’u mogło się nieźle pośmiać przy swoich obiadach.
Przysięgam, że następujący incydent rzeczywiście miał miejsce podczas wakacji Pani Cornwallis West w Egipcie, dokąd popłynęła jachtem z kilkoma wybranymi przyjaciółmi. Ich obecność w kraju faraonów wzbudziła nadzwyczajne zainteresowanie, które zaowocowało, między innymi, zaproszeniem od ważnego Paszy.
Spontaniczny psikus: Przyjęcie, które przywołuję, było raczej sztywne i pełne ceremonialnego rytuału Wschodu. Znudzona powagą uroczystości, Pani Cornwallis West rozglądając się po komnacie, zauważyła rząd imponujących elektrycznych przycisków, które Pasza używał aby przywołać do siebie swoich sekretarzy i wysokich urzędników. Podekscytowana nadarzającą się okazją do żartu, Pani Cornwallis West nacisnęła wszystkie za jednym zamachem. Nie upłynęło parę minut, a usłyszeliśmy dobiegający z korytarza tupot stóp, po czym drzwi się otworzyły i, ku wielkiemu zdziwieniu obecnych, do pokoju wbiegło mnóstwo różnych funkcjonariuszy. Przywitani zostali jej perlistym śmiechem, ale udobruchanie Paszy wymagało więcej niż jednych z jej strony przeprosin.
Jazda samochodem, golf i może loty samolotami są dzisiejszą rozrywką liderów socjety. W czasach Pani Cornwallis West, damy z towarzystwa uwielbiały regaty żeglarskie i wyścigi konne w Goodwood lub Ascot. Na tego rodzaju spotkaniach, Pani Cornwallis West było prominentną postacią. Będąc czarującą duszą towarzystwa sprawiała, że to przy jej gościnnym stole znajdowano zawsze piękno i interesującą konwersację.
Czy to na polowaniach, gdzie wspaniale i bez strachu jeździła na koniach, czy na jachtach w Cowes, królując na parkietach sal balowych albo pozując do dzieł wielkich artystów za dni jej potęgi, ponętny czar i uroda Pani Cornwallis West zdobywały wszystkich.
Premier Gladstone wielbicielem: Ktoś kiedyś napomknął, że choć ma ona większość gentlemenów u swoich stóp, nie podbije nigdy człowieka tak poważnego, jak Gladstone. Sposób w jaki podjęła to wezwanie, był dość niezwyczajny. Była zbyt inteligentna, aby zagonić Premiera w kąt i próbować wywrzeć na nim wrażenie błyskotliwą rozmową o polityce, aczkolwiek stać ją było na to. Zamiast tego, zaprowadziła go do salonu, gdzie zaśpiewała mu [rewolucyjną pieśń irlandzką] „The Wearing o’ the Green”. Od tego momentu, Gladsone ją ubóstwiał i chwalił do każdego.
Mieć Premiera wśród swoich wielbicieli, było niewątpliwym sukcesem nawet dla powszechnie uznanej piękności, ale doprawdy niewielu mogło się oprzeć czarowi Pani Cornwallis West.
Obydwie córki, Księżna von Pless i Księżna Westminsteru, odziedziczyły po niej urok, ale, moim zdaniem, ich matka miała go w znacznie wyższym stopniu. Pani Cornwallis West była unikalna.
Poddani w Ruthin ubóstwiali ją. Przytoczyć mogę wiele przykładów, że była nie tylko ich hojną zwierzchniczką, ale również prawdziwym przyjacielem. Ich „Acushla” [po irlandzku „dobroczyni”], malowaniem której tacy artyści jak Frank Miles lub Forbes Robertson nie byli nigdy zmęczeni, czuła się w domu zarówno w skromnej chacie niedomagającego chłopa, jak i na salonach Belgravii [bogatej dzielnicy londyńskiej] lub w modnych hotelach francuskiej Riwiery.
Z biegiem czasu, jej przywódcza pozycja w socjecie malała, aczkolwiek do wybuchu wojny Pani Cornwallis West była wciąż liczącą się osobistością w Londynie i pierwszą damą w swoim hrabstwie [Denbighshire].
Myślę, że dzierżąc kiedyś tak wielką władzę, nie chciała zauważyć zaniku siły swoich wpływów i nadrzędnej roli, jaką przedtem sprawowała. Fakt ten, prawdopodobnie, doprowadził do tragedii, która czarnymi chmurami spowiła jej późniejsze życie.
Bolesny szok: Niewielu zdaje sobie sprawę, jak mocno odczuła to uderzenie i jak bolesny szok przeżył jej mąż, kiedy zdał sobie sprawę ze swojej bezsilności w walce o obronę jej imienia. Z szoku tego, Pan na Ruthin nigdy już nie wyszedł.
W trakcie śledztwa, Pani Cornwallis West gorąco deklarowała przyjaciołom niewinność w zarzucanej jej nieroztropności. Osobiście uważam, że źle wtedy zrozumiano jej porywczą irlandzką naturę. Na czas dochodzenia, prowadzonego przez komisję wojskową, przygarnęła ją [w Londynie] jej synowa, Pani Patrick Campbell.
Gdy Sąd potępił ją ostrymi słowami, cała rodzina stanęła za nią murem, co tylko potwierdza jej [dobry] charakter. Rozpacz jej męża z powodu tych, jak określał, bezpodstawnych oszczerstw, budziła szczerą litość w tych, którzy byli jej świadkami. „Całe swoje życie” – mówił – „ofiarowała innym uprzejmość, a teraz kiedy my jej potrzebujemy, moją żonę uznano za skandalistkę”.
Tragiczny żal wobec świata: Instynktownie, ta „Dzika Irlandzka Róża” zamknęła serce na kłódkę i nie pozwoliła gapiom oglądać swojego bólu. Ale nie udało się jej go ukryć przed rodziną i przyjaciółmi: „Czuję się” – skarżyła się – „jakby ktoś uderzył mnie pręgierzem po twarzy”. A kiedy niespodziewanie umarł mąż, ani zamek Ruthin, ani Denbighshire więcej jej nie zobaczyły.
Była jedną z tych kobiet, które nie potrafiły służyć, jeśli nie rządziły, więc wróciła do ukochanej Irlandii w poszukiwaniu ukojenia na traktach i wrzosowiskach swojego dzieciństwa. „Musi być gdzieś miejsce” – powiedziała mi – „w którym odnajdę spokój i dlatego wyjeżdżam tam, gdzie nikt mnie nie znajdzie”.
Tragedią jej ostatnich lat było, że nawet w Irlandii nie mogła znaleźć zapomnienia. Pręgierz wrogiej opinii publicznej zostawił po sobie zbyt głęboką ranę.
Kiedy myślę o śmierci Pani Cornwallis West, stają mi przed oczami dwa obrazy. Pierwszy, jej jako młodziutkiej panienki na pierwszym londyńskim balu, pięknej w obliczu i tryskającej szczęściem.
Cień jej świetności: Drugi, jako kobiety, którą spotkałam parę miesięcy temu w Cannes. Dla wszystkich tam obecnych, jasnym było, że umiera. Wyglądała jak cień dawnej świetności, nękana na umyśle swoją tragedią, co wyrażało się w nieustającej potrzebie rozmowy o tym niewiarygodnym wydarzeniu z 1917 r.
Po raz pierwszy w swoim życiu znalazła się w sytuacji, że zamiast królewny, której każdy kaprys stawał się rozkazem dla rzeszy wielbicieli, była kobietą zmuszoną do samoobrony. Ta rola zupełnie do niej nie pasowała.
Do ostatniej chwili utrzymywała, że jej zachowanie w tej sprawie zostało złośliwie wyolbrzymione. Ale nawet w tych końcowych dniach, utrzymała w sobie nieco z dawnej władczej powaby, a jej osobisty czar pozostał nietknięty.
Z jakiegoś powodu, gdy tak wtedy spacerowałyśmy po ogrodzie Hotelu Riviera, podziwiałam ją bardziej, niż kiedykolwiek. Było to nasze ostatnie spotkanie.
Widziałam łzy w jej oczach i byłam w stanie uwierzyć, że popełniony został błąd. Może rzeczywiście jej porywczość uznana została mylnie za nieroztropność. Być może próżność spowodowała, że chwaliła się siłą, której nie posiadała. Jej życie, w większości słoneczne, kończyło się w głębokim cieniu.
Teraz już jej nie ma, a ja wolę pamiętać ją za dni jej sławy – jako kobietę królującą w Socjecie, która nigdy nic nikomu złego nie wyrządziła”. (tłumaczenie © Barbara Borkowy)

Read Full Post »

Druga połowa 1897 roku wypełniona była w Anglii obchodami Diamentowego Jubileuszu Królowej Wiktorii, w których każdy mieszkaniec kraju z radością uczestniczył. Księżna Daisy przybyła do Londynu w maju i pozostała w swojej ojczyźnie aż do sierpnia. O tym, jak bardzo była wtedy zajęta, pisałam we wcześniejszym blogu: https://daisypless.wordpress.com/2012/06/27/ksiezna-daisy-i-diamentowy-jubileusz-krolowej/
Dzisiaj chciałabym opowiedzieć więcej o jej rodzicach, dla których rok 1897 zakończył się szczególnym świętem – ich srebrnymi godami!. Zanim jednak zaczęli się do nich przygotowywać, włączyli się aktywnie w celebracje narodowej rocznicy.
W swoich pamiętnikach, księżna Daisy von Pless, niejednokrotnie wspominała o dobrej relacji, jaką jej matka Patsy miała ze swoimi poddanymi. Zastanawiając się nad oryginalnym prezentem dla królowej oraz biorąc pod uwagę zarówno entuzjazm, jak i moźliwości finansowe walijskich wieśniaków, Pani Cornwallis-West wpadła na pomysł zoorganizowania funduszu, który pokryłby zakup materiałów na dywan wytkany przez lokalnych rzemieślników. Genialność jej pomysłu polegała na tym, że nie oczekiwała od nikogo duźych sum pieniężnych, prosząc tylko o miedziane grosze i tym samym umożliwiając biednym ludziom udział w patriotycznym ferworze, przy pełnym zachowaniu ich godności.
Jej mąż, pułkownik William Cornwallis-West, patronował jubileuszowym uroczystościom prywatnie jako Pan na Ruthin oraz urzędowo jako królewski przedstawiciel (Lord Lieutenant) w hrabstwie Denbingshire. Otworzył więc swój dom na przyjęcie wybitnych gości, a w zamkowym ogrodzie urządził festyn dla okolicznych mieszkańców i 600 dzieci, którym na zakończenie wręczył pamiątkowe odznaki Diamentowego Jubileuszu.
Zarówno on, żona, rodzina, jak i ich przyjaciele żyli wówczas w wielkim podnieceniu i nadzieji na przyznanie pułkownikowi nowego tytułu i zaszczytu. Pisała o tym prasa, włącznie z popularnym dziennikiem Daily Mail, który 17 czerwca 1897 r. donosił czytelnikom: „Gorącym pytaniem bieżących dni jest, kogo królowa wywyższy z okazji swojego święta. (…) Przypuszcza się, że Pan Cornwallis-West zostanie Baronem Ruthin, a wygasły tytuł para [tzw „peerage“] Cornwallisa przywrócony do źycia“. Niestety, skończyło się tylko na spekulacjach.
Królowa Wiktoria uhonorowała pułkownika Williama Cornwallis-Westa w pomniejszy sposób, dekorując go Jubileuszowym Medalem i wysyłając, za pośrednictwem księżnej Teck, list z podziękowaniami dla jego żony za „piękny dywan od ubogich poddanych“, który uznała za wielce „wzruszający gest ich lojalności i dobrej woli“.
Parę miesięcy później, państwo Cornwallis-West znalazło się ponownie w centrum uwagi z okazji obchodów 25. rocznicy swojego ślubu, który odbył się 3 października 1872 r. w katedrze Św. Patryka w Dublinie. Prasa nie mogła sobie odmówić fascynujących wspomnień o pannie Marii FitzPatrick, ówczesnej irlandzkiej piękności, która później, będąc już żoną Cornwallis-Westa, święciła nadal triumfy jako Professional Beauty.

Patsy_Wall

Patsy_CW_1897Piękna Patsy Cornwallis-West w młodości (po lewej, na fotografii Downeya) i w roku 1897, kiedy obchodziła 25. rocznicę ślubu (po prawej, na fotografii Webstera)

Daily Mail złożył jej pokłon artykułem zatytuowanym „Nieustająco Piękna“, starając się w nim zanalizować istotę tego fenomenu. Oto jego fragmenty: „Znacznie łatwiej jest zdobyć dzisiaj reputację bycia pięknością, niż było to za czasów Panien Gunning. Jednak żadna teraźniejsza piękność, nawet Lady Warwick, księżna Leinster albo jej śliczne siostry: Lady Londonderry i Georgina Lady Dudley, nie osiągnęły tak szerokiej, światowej sławy i renowy, jaką cieszyła się Pani Cornwallis-West. Dwadzieścia lat temu, jej fotografie zdobiły okna wystawowe wszystkich sklepów, a opowieści o tym co powiedziała lub zrobiła – bo jej dowcip równał się jej urodzie! – były nie tylko na ustach każdego, ale również nagminnie komentowane na łamach prasy. Jej uroda, w połączeniu z inteligencją i zdrowym rozsądkiem sprawiły, że stała się jedną z najbardziej olśniewających postaci w Socjecie, błyszczącą tu, tam i wszędzie jak koliber lub ważka, za którą podążał tłum admiratorów i która rozjaśniała każde miejsce, w jakim się znalazła. Tańczyła jak duszek i śpiewała jak ptaszek; do tej pory irlandzkie pieśni w jej wykonaniu zadowolić mogą najwybredniejszych słuchaczy. Talent ten odziedziczyły po niej dwie córki. To właśnie ślub starszej z nich z księciem [Janem] Henrykiem von Pless, uświadomił nam, jak czas szybko leci i – oto teraz – Pani Cornwallis-West, wciąż zgrabna, młodo wyglądająca i jak dawniej czarująca, obchodzi swoje srebrne gody!“.

Z koleji, popularny ilustrowany tygodnik Country Life przeprowadził z tej okazji wywiad z Panią Cornwallis-West, przekazując swoim czytelnikom (i nam!) szczegóły jej życia w ulubionej rezydencji, Newlands Manor, gdzie:
„Wszystkie pokoje są raczej luksusowo wygodne, niż okazałe, a jej własny buduar wypełniony pięknymi, starymi i wspólczesnymi, haftami oprawionymi w ramy i powieszonymi na ścianach zamiast obrazów. [Wśród nich, niewątpliwie znajdowały się wyszywanki księżnej Daisy, o których mówi w swoich pamiętnikach, jako o prezentach dla matki – przypis autorki] Każde pomieszczenie, włącznie z kwadratowym, przytulnym holem, w którym o piątej godzinie podawany jest podwieczorek, zdobi masa kwiatów. Rozkoszą Pani Cornwallis-West jest jej Ogród Różany, który rozkwita w czerwcu i lipcu . W ogrodzie znajduje się również duże jezioro, a mniej niż pół mili od domu rozpościera się morze z zakotwiczonym tam jachtem, na którym rodzina spędziła już niejeden piękny letni dzień…“. (tłumaczenie cytatow z tekstów angielskich © Barbara Borkowy)

Newlands_Rose_Garden_1897

Duma i radość Patsy Cornwallis-West – jej Ogród Różany przy Newlands Manor. Foto: Lewis Bros., Lymington.

Read Full Post »

W czerwcu 1868 r., siedemnastoletnia Panna Alice Miles przyjechała z rodzicami do Anglii, by uczestniczyć w jej pierwszym w życiu Sezonie Londyńskim. Rodzina mieszkała od paru lat w Paryżu, oszczędzając na tańszym tam życiu w oczekiwaniu na śmierć Sir Williama Milesa, po którym majątek i tytuł baroneta przechodził na ojca Alice, Philipa Johna. Matką Alice była znana zarówno z urody, jak i z frywolności Francis Elizabeth Roche.
Panna Miles była niezwykle podeksytowana czekającymi ją wydarzeniami. Świadoma własnych wdzięków, podkreślonych najmodniejszymi paryskimi toaletami i pewna swoich kokieteryjnych zdolności, oczekiwała wielkiego sukcesu w zdobyciu bogatego męża. Swoje „zwycięstwa“ i „analizy“ admiratorów opisywała skrzętnie w pamiętniku.
Milesowie zatrzymali się w Londynie w domu kuzyna, malarza Augustusa Lumleya pod numerem 39 na Eaton Place. Znany dobrze na salonach stolicy, Augustus okazał się niezwykle przydatnym przewodnikiem po londyńskiej Socjecie. W zamian za kontakty, porady i wywiady na temat finansowej sytuacji potencjalnych kandydatów, śliczna Panna Miles zgodziła się pozować mu do portretu, który zaczął malować w piątek 3 lipca. Alice miała na sobie biało-niebieską suknię; jej długie, rozpuszczone blond włosy opadały na ramiona.
Nie było im jednak dane pracować w spokoju. Wkrótce służąca zaanansowała Sir Samuela Hayesa, którego Panna Miles musiała zobaczyć w sprawie prestiżowego Balu Gwardzistów. Jak tylko z nim skończyła, do pracowni wszedł przyjaciel i sąsiad Augustusa, William Cornwallis West. Alice była mile zaskoczona ujrzawszy mężczyznę „wysokiego na sześć stóp i trzy cale (prawie dwumetrowego) i niespotykanie przystojnego“, który w dodatku wydawał się być nią zachwycony od pierwszego wejrzenia. Nic więc dziwnego, że już po pięciu minutach śmiało ze sobą dowcipkowali, aż zdenerwowany Augustus przypomniał kuzynce o celu tego posiedzenia, a Williamowi o intencji jego wizyty słowami: „Drogi Weście, będąc sam artystą, powinieneś zrozumieć mój gniew, proszę Cię więc, żebyś uprzejmnie sobie poszedł, zabrawszy gobelin, po który przyszedłeś i pozwolił mojej modelce wrócić do jej obowiązków“. Niechętnie, William zrobił, co mu nakazano, ale nie wcześniej nim uzyskał od Alice obietnicę, że przyjdzie na bal wydawany przez niego w poniedzialek.

Alice_Miles_young

Panna Alice Miles (1850-1926) wierzyła w 1868 r., że podbije Londyn i szybko zdobędzie bogatego męża

Bal ten odbył się w londyńskiej rezydencji Westów pod numerem 49 na Eaton Place i w opinii Panny Miles był wielkim hołdem złożonym jej urodzie przez gospodarza, który, omijając obecne tam księżne i markizy, poprowadził ją na kolację. „Pan West jest naprawdę bardzo miłym mężczyzną“ – zapisała potem w swoim pamiętniku, nie omieszkając dodać co w międzyczasie się o nim dowiedziała: „jest kuzynem [tu opuściła nazwisko], którego spotkaliśmy niedawno i który przekazał nam, że najpiękniejszą teraz dla Cornwallisa rzeczą do oglądania w Londynie są moje włosy. Doniósł mi również, że jego roczne uposażenie waha się między 500 a 1000 funtów na rok, choć może być wkrótce znacznie wyższe. Niestety, w rodzinie podobno był przypadek szaleństwa, co mnie trochę niepokoi“. Niemniej jednak, Alice zdecydowała, że – „choćby dla zabawy, warto znajomość z Williamem Cornwallisem kontynuować…“.
Spotkali się ponownie już następnego dnia, we wtorek 7 lipca, na balu u pana Holforda, gdzie Panna Miles zatraciła się całkowicie w „najcudowniejszym walcu z Cornwallisem Westem – najlepszym tam tancerzem“, ignorując starych adoratorów w osobach Lorda Lansdowne, Lorda Cole i Kapitana Buckleya. Zwróciła jednak uwagę, że tego wieczora zainteresował się nią Wicehrabia Petersham, dziedzic do tytułu Hrabiego Harrington. Po kolejnym tańcu z Westem, wyszli ochłodzić się i „trochę poflirtować“ do galerii obrazów, gdzie William, wskazując na piękny obraz Greuzego, oświadczył jej, że będąc malarzem, pragnie ją uwiecznić w tej samej manierze. „Ma podobno najlepszą pracownię, jaką można sobie wyobrazić i chciałby, abym mu tam pozowała, bo światło w salonie nie jest wystarczająco dobre; (…) Tylko na wpół obiecałam mu, że przyjdę jutro. Potem poprosił mnie, bym następnego miesiąca przyjechała do niego i sióstr do ich pięknej rezydencji w Walii“.
Pierwsza sesja portretowa odbyła się w sobotę 11 lipca, po lunchu z siostrami Williama, Niną i Florence – „bardzo miłymi i całkiem przystojnymi dziewczynami“. „Jakże wesoło muszą one spędzać czas, prowadząc kawalerskie życie z bratem, który wydaje się im całkowicie oddanym. (…) Mają przepiękny dom, a jego pracownia jest rzeczywiście doskonała, usytuowana z dala od innych apartamentów i posiadająca, jak należy, dwa osobne wejścia – publiczne i prywatne“. „Lubię pozować panu Westowi, bo w przeciwieństwie do Augustusa nie karci mnie za każdym razem, kiedy się poruszę (…), chwali mnie tak często, jak mój kuzyn mnie krytykuje, pozwala mi się przekręcić jeśli tego potrzebuję i [w dodatku] przygotował mi pyszny podwieczorek o 5.30 składający się z prawdziwej francuskiej kawy, truskawek ze śmietaną, brzoskwiń, winogron, ciastek i innych małych smakołyków“.
Nie wiemy, jak przebiegły kolejne posiedzenia do portretu, ani czy w ogóle został on namalowany. W marzeniach Panny Miles bowiem, zapanował wkrótce Lord Petersham i jego majątek. Jak oświadczyła w pamiętniku: „Obowiązkiem każdej panny jest poślubienie 80 000 funtów rocznie, jeśli Opatrzność daje jej taką możliwość…“. Suma ta odnosiła się, oczywiście, do rocznych dochodów Lorda Petershama, którego umieściła na czele listy potencjalnych kandydatów do jej ręki.
Na odpoczynek po londyńskim Sezonie, Alice z rodzicami wyjechali do krewnych w Irlandii, skąd po tygodniu wracali do Anglii zatrzymując się po drodze u rodziny i znajomych. Dotrzymując słowa danemu Williamowi Cornwallisowi, 6 sierpnia 1868 r. przybyli na trzy dni do Walii. Alice skrupulatnie opisała swoje wrażenia, przemyślenia i kalkulacje:
„Jestem jednocześnie zachwycona i rozczarowana. Sam Ruthin – co mnie cieszy – jest doskonałym pałacem, usytuowanym pośród scenerii wymarzonej dla poety lub malarza. Ja jednak, nie będąc ani jednym, ani drugim, spoglądam prozaicznie na te piękne hektary, przeliczając je na złote suwereny, jakich są w stanie dostarczyć i, nawet w ostrożnym podejściu, widzę że ich suma nie byłaby taka mała. Niestety, jak na razie, Ruthin jest własnością starszego, aczkolwiek chorego, brata. Cornwallis na pewno odziedziczy go po jego śmierci, jak również po matce Newlands, przepiękną rezydencję w południowej Anglii. Wychodzi na to, że nie jest on aż tak złą partią, jak przedstawiał jego kuzyn, więc miałam rację w podtrzymywaniu z nim znajomości. Rozczarowana jednak jestem faktem, że zamiast uroczych gości, wyselekcjonowanych z najlepszych londyńskich salonów, ja i matka – dwie piękne, światowe damy – wpadłyśmy w środek artystycznego towarzystwa złożonego z ludzi znanych ze swojej wiedzy o obrazach, [odkopanych] kawałkach zardzewiałego żelastwa, drogocennych, ale jeszcze nie obrobionych kamieni i tym podobnych skarbów. (…) Zachwycam się dobrym obrazem, kiedy go widzę (…), ale, nie obrażając tych wartościowych obiektów, jestem przekonana, że istnieją bardziej intersujące tematy do rozmów niż ich pochodzenie, wiek lub poprzednie dzieje. Pozostali tu obecni, którzy nie są specjalistami od geologii lub innych zawiłych nauk, są z koleji zwariowani na punkcie muzyki, tak jak Florence i Nina West. Jednego wieczoru grano naraz na harpie, organach, pianinie i akordeonie. Choć dzwięki tych instrumentów są czarujące przez chwilę, na dłużej nie da się ich wytrzymać. W dodatku, co jest moją kolejną skargą, nie pozwolono nam rozmawiać podczas koncertu, co – wziąwszy pod uwagę, że trwał od obiadu do 1.30 nad ranem – jest chyba zbyt surowym zakazem. W rzeczywistości, zamiast zdobywać tam nowych adoratorów, z konieczności musiałam przyznać, że tylko nasz gospodarz [Frederic, starszy brat Williama] jest warty mojej dodatkowej uwagi, aczkolwiek i on jest trudny do pokierowania, bo też zarażony jest bakcylem sztuki i muzyki. Pod naciskiem ich obojgu, musieliśmy całe dnie spędzać w wielkim namiocie, gdzie z tytułu barbarzyńskiego „Eistedfod“ [sic!] mnóstwo uszczęśliwionych wieśniaków masakrowało Messiaha Handela oraz na wystawie sztuk pięknych, zorganizowanej dla oświecenia Walijczyków przez niezmordowanego Cornwallisa, tak jakby te biedne, ciemne stworzenia były w stanie rozróżnić Turnera od Claudego bez pomocy kogoś innego. Nawet to łagodnie zasugerowałam, ale West nie chciał o tym słyszeć. Miło z jego strony, że bierze na siebie zadanie uszlachetnienia tych nudnych dzikusów, z których połowa nie potrafi mówić po angielsku, ale jest on do nich bardzo przywiązany, a oni z koleji, mając ku temu wiele powodów, wręcz go uwielbiają. Im więcej ich razem obserwuję, tym bardziej jestem przekonana, że najlepiej by się stało, aby starszy brat jak najszybciej umarł, oddając władzę i prawo zarządzania młodszemu“.

Ruthin_entrance

Brama wjazdowa do walijskiego zamku Ruthin, gdzie Panna Miles gościła w sierpniu 1868 r. Foto z kolekcji autorki.

Panna Miles z rodzicami opuściła Ruthin w niedzielę 9 sierpnia, zdając sobie sprawę, źe ani kulturalny, wyrafinowany, lokalny patriota Cornwallis West, ani eksluzywnie walijska atmosfera Rutin nie są dla niej. Po kilku dniach, zatrzymawszy się u znajomych w Kelham Hall, rozkochiwała już w sobie kolejnego atrakcyjnego młodzieńca, Morlanda Huttona. Nie przypuszczam, aby William uronił z tego powodu łzę, aczkolwiek może szkoda mu było niedokończonego obrazu zostawionego na sztalugach londyńskiej pracowni…
Osobiście, jestem wdzięczna Pannie Miles, że w swojej paplaninie na kartkach pamiętnika przekazała nam tyle szczegółów o młodym Williamie Cornwallisie i jego rodzinie. Zachwycona jestem szczególnie słowami podkreślającymi jego walijski patriotyzm i wysiłki podejmowane dla utrzymania lokalnych tradycji.
To trudne słowo walijskie, które Alice z błędem napisała opowiadając o wydarzeniach, jakich była świadkiem to „Eisteddfod“ – czyli rokroczny festiwal odbywający się do dnia dzisiejszego na przemian w południowej, albo w północnej Walii w celu promocji kultury i języka walijskiego poprzez prezentacje poezji, prozy, teatru, tańcow, muzyki i sztuki wizualnej. W 1868 r. miał on miejsce w Ruthin, znaczenia czego głupiutka Panna Miles nie zrozumiała, jak również nie pojęła do końca zaangażowania rodziny Westów. Pomimo swojej miłości do Włoch, William Cornwallis West nigdy nie zapomniał, ani nie zaniedbał rodzinnych korzeni. Władał bardzo dobrze językiem walijskim, szanował walijską historię i zrobił wiele, zwłaszcza na polu kultury, by ją wzbogacić i rozpowszechnić. Zdobył tym sobie zaufanie i miłość okolicznej ludności. Na własne życzenie pochowany został w Ruthin na polu ofiarowanym przez ojca lokalnemu kościołowi. Jego grób został tak usytuowany, aby w dniu Sądu Ostatecznego wstał z niego na wprost ukochanego zamku, w którym jego rodzina mieszkała od paru pokoleń. Na pogrzebie lokalny chór wojskowy odśpiewał mu pożegnalny hymn walijski „Cyfaill yn Angau“.

Alice_Miles_mature

Alice w 1888 r. o włos uniknęła skandalu i po śmierci męża wyszła za swojego kochanka Gerarda Ames.

A Panna Miles? No cóż, przez dwa londyńskie Sezony nie udało jej się nikogo złapać. Jej arystokratyczni adoratorzy lubili z nią flirtować, ale żaden nie poprosił o rękę dziewczyny, co do skromności której mieli obawy i która była córką notorycznej w romansach Lady Miles. W 1870 r. matka popchnęła ją w związek ze starszym o 33 lat Georgem Duppa, mężczyzną, który dorobił się olbrzymich pieniędzy na hodowli i eksporcie owiec w Nowej Zelandii. Po paru latach małżeństwa zaczęła go zdradzać z przyjacielem rodziny, majorem Gerardem Ames. Gdy na świat przyszły dzieci, co do ojcostwa których George miał uzasadnione wątpliwości, wszczął postępowanie rozwodowe i wydziedziczył ją z majątku. Przed skandalem uratowła Alice jego śmierć w 1888 r. Wyszła potem za mąż za swojego kochanka i zamieszkała z nim w jego rodzinnym domu w Ayot St Lawrence.

George_Stella_Ayot_1

George_Stella_Ayot_2

George Cornwallis-West z żoną Stellą (Panią Patrick Campbell) podczas wizyt u Georga Bernarda Shawa w Ayot St Lawrence. Fotografie z Archiwum G.B. Shawa w LSE, Londyn.

Kiedy w 1899 r. umarł jej drugi mąż, przeniosła się do pobliskiej starej plebanii. Dla proboszcza wybudowała nowy dom, w którym jednak nigdy nie zamieszkał. Wynajęła go słynnemu dramatopisarzowi Georgemu Bernardowi Shaw. Dziś znajduje się tam muzeum, znane wielbicielom jego talentu jako „ Shaw’s Corner“. Życie płatające często żarty nie zawiodło w swojej ironii. Zanim stara Alice umarła w 1926 r., obserwować mogła gości odwiedzających G.B.Shawa, a wśród nich jego muzę, aktorkę Panią Patrick Campbell i jej męża – „wysokiego na sześć stóp i trzy cale i niespotykanie przystojnego“ syna Williama, Georga Cornwallis-Westa. (tłumaczenia tekstów z pamiętnika Alice©Barbara Borkowy)

Read Full Post »

Ojciec księżnej Daisy zażartował kiedyś, że miłość do sztuki nabył z mlekiem włoskiej niani, która opiekowała się nim kiedy przyszedł na świat we Florencji w 1835 r. Jego rodzice, Frederick Richard West i Theresa Whithy odbywali wtedy jedną ze swoich licznych wypraw do Italii, by poznać i studiować zbiory kolejnych galerii i muzeów oraz spędzić interesujący intelektualnie czas z osiadłymi tam rodakami z Anglii. Przebywający od 1821 r. we Florencji, poeta i pisarz, Walter Savage Landor, autor słynnych „Dialogów Fikcyjnych“ stał się ich bliskim przyjacielem, którego potem kilkakrotnie gościli w Newlands.
Politycznie, ich admiracja dla Włoch sprawiła, że stali się zagorzałymi zwolennikami Garibaldiego; intelektualnie, zrobiła z nich znawców Renesansu, którego dzieła zaczęli kolekcjonować. Na ścianach najpierw zamku Ruthin i rezydencji w Arnewood, a potem także Newlands Manor zawisało coraz więcej obrazów przywożonych z ich włoskich eskapad.
William Cornwallis był piątym dzieckiem, a trzecim synem Westów. Pierworodny – Frederick Arthur Myddleton urodził się 29 lipca 1828 r., ale zmarł po czterech miesiącach; drugi – Frederick Myddleton przyszedł na świat w 1830 r.
Jako „zapasowy“ dziedzic, William nie musiał myśleć o obowiązkach przyszłej głowy rodziny. Po ukończeniu prestiżowego Eton College, pobierał nauki prawnicze, ukoronowane w 1862 r. przyznaniem mu adwokatury w Lincoln’s Inn. Nigdy jej nie podjął, bo zarażony „bakcylem włoskim“ wrócił do ukochanej Florencjii, by prowadzić życie artysty, które zaczął od kopiowania obrazów starych mistrzów w Galerii Uffizzi. Ta idylla trwała do 1868, w którym to roku zmarł niespodziewanie jego starszy brat. William Cornwallis został wezwany przez matkę do domu i zarządzania majątkiem rodu. Uznając to za konieczność losową, wrócił bez sprzeciwu i lojalnie przejął zarówno rodzinne, jak i publiczne funkcje związane z pozycją Pana na Ruthin w północno-walijskim hrabstwie Denbingshire.
Nigdy jednak nie zarzucił swojej pasji i malował kiedy tylko mógł. W każdej rezydencji: Ruthin, Newlands czy Eaton Place w Londynie miał urządzoną pracownię, gdzie przesiadywał godzinami. W swoich wspomnieniach, ludzie z nim związani: znajomi, rodzina, przyjaciele i poddani, wszyscy kojarzyli go z wszechobecnymi sztalugą i paletą.
Skrupulatne kopiowanie dzieł wielkich artystów jest najlepszą drogą do ekspertyzy ich twórczości i zrozumienia stylu. Lata spędzone w Galerii Uffizzi nie poszły na marne. William Cornwallis West stał się nie tylko wielkim znawcą włoskiego Renesansu, ale też koneserem sztuki w ogóle, wrażliwym na piękno i wartość artystyczną kaźdego dobrze wykonanego obiektu. Od miłości do kolekcjonowania sztuki droga jest krótka, gdy posiada się odpowiednie finanse. William Cornwallis nie odziedziczył olbrzymiej fortuny, ale wszedł w posiadanie majątku na tyle dużego, że nie miał problemu z przeznaczaniem jego części na zakup wypatrzonych dzieł i poszerzanie kolekcji swojej babki i rodziców. Miał też szczęście, bo ówczesny rynek sztuki, przesycony po zawieruchach wojen napoleońskich, umożliwiał nabytek wartościowych obiektów po znacznie zniżonej cenie.
Rejest rodzinnej kolekcji Westów, jaki sobie sporządziłam w trakcie kilkuletnich badań osiągnął (do tej pory) liczbę 132 obrazów. Odjąwszy15 portretów przodków (nota bene wykonanych przez tak wybitnych malarzy jak Hoppner, Reburn, Kneller czy Lely), okazuje się, że w ciągu dwóch generacji Westowie weszli w posiadanie 117 dzieł, w przeważającej większości o włoskiej prowenencji! Jacopo Bassano, Bellini, Botticelli, Caravaggio, Pietro da Cortona, Giorgione, Guercino, Filippino Lippi, Moroni, Perugino, Rafael, Tycjan…by wymienić tych najsłynniejszych. Z Holendrów pochwalić się mogli Rembrandtem, Honthorsem i Miereveltem, a z malarstwa flamendzkiego Snydersem i czterema obrazami Davida Teniersa.
Pułkownik Cornwallis-West pozbywał się niekiedy obiektów ze swoich zbiorów w celu podreperowania domowego budżetu lub zdobycia finansów na zakup szczególnie wymarzonego obrazu, jaki pojawiał się na rynku sztuki, a w którego posiadanie – będąc pasjonatem – „musiał“ po prostu wejść. Nie mógł jednak nic sprzedać z kolekcji zdobiącej Newlands Manor, ponieważ rezydencja ta, z całym wyposażeniem, została zapisana przez jego matkę Theresę jego synowi, a jej wnukowi – bratu księżnej Daisy, Georgiemu. Rodzina Cornwallis-Westa mogła jej używać tylko do czasu śmierci Williama, która nadeszła 4 lipca 1917 r. W tym momencie cały majątek przeszedł na Georga. Niestety, nie na długo. Ogłoszony w 1918 r. bankrutem, musiał sprzedać i Ruthin i Newlands, by spłacić dłużników. Umiłowana, wypieszczona przez dziadków i ojca kolekcja poszła pod młotek w domu aukcyjnym Chriestie’s 11 lipca 1919 r. Nie muszę dodawać, że ówcześni dealerzy sztuki mieli tego dnia niezły połów…
Nie będąc tu w stanie omówić każdego obrazu ze zbiorów Pułkownika Williama Cornwallis-Westa, ograniczę się do przedstawienia losów kilku, których obecną lokalizację udało mi się ustalić. Zacznę od dzieła, które już za jego życia cieszyło się światową sławą:

Cosimo_Visitation_NGA

Piero di Cosimo (1462-1521), Nawiedzenie ze św. Mikołajem i św. Antonim Pustelnikiem: obraz zamówiony został w 1489 r. przez rodzinę Capponi do ołtarza w ich kaplicy w kościele Św. Ducha we Florencji; Giorgio Vasari opisał go w 1550 w swoich Żywotach; w 1773 został przeniesiony do willi Capponich pod Florencją; około 1850 r. stał się własnością Westów; Pułkownik Cornwallis-West wypożyczył go w 1891 r. na Wystawę Starych Mistrzów w londyńskiej Akademii Sztuk Pięknych; nie został wystawiony na aukcję Christie’s w 1919 r., ale w latach 1930-tych znalazł się w posiadaniu słynnych dealerów sztuki, Braci Duveen, od których zakupiła go w 1937 r. Fundacja Samuela H. Kressa, by w 1939 ofiarować go Narodowej Galerii Sztuki w Waszyngtonie, gdzie znajduje się do dzisiaj.

Lippi_Tobias_Angel_NGA

Filippino Lippi (1457-1504), Tobiasz i Anioł: Pułkownik Cornwallis-West nabył go w Londynie w 1879 r. jako dzieło Antonio Pollaluoli i sprzedał w 1887; obrazł trafił potem do słynnej angielskiej kolekcji Bensona, którą w 1927 r. zakupili Bracia Duveen; w 1936 r. dzieło weszło w posiadanie Fundacji Samuela H. Kressa, która w 1939 r. sprezentowała je Narodowej Galerii Sztuki w Waszyngtonie, gdzie obecnie moźna je podziwiać.

rocco_zoppo_giovanni_maria_di_b_-madonna_and_child_with_two_angels~OM503300~90000_20040122_N07965_55

Rocco Zoppo (1450-1510), Madonna z Dzieciątkiem i Dwoma Aniołami: do kolekcji Westów trafił jako obraz Pinturicchia (1454-1513) i jako taki został przez Williama Cornwallis-Westa wypożyczony na wystawę w Burlington House w 1891, na ekspozycję Wczesnej Sztuki Włoskiej w londyńskiej New Gallery w latach 1893-4 oraz Włoskich Obrazów Szkoły Umbrii w Burlington House w 1910; sprzedany na aukcji Christie’s w 1919 r., znalazł się w kolekcji prywatnej; w 2004 r. pojawił się, jako dzieło Giovanniego Marii B. Di Rocco Zoppy na aukcji Sotheby’s w Nowym Yorku, na której został nabyty przez kolejnego prywatnego kolekcjonera.

pontormo_jacopo_da_carucci-saint_francis_the_penitent_saint_jero~OMdc8300~10000_20110127_N08712_127

Jacopo Carruci da Pontormo (1494-1556), Św. Franciszek i Św. Hieronim: do 1984 r. te dwa panele złączone były z panelami innego pędzla, przedstawiającymi Madonnę z Magdaleną oraz Św. Jana Ewangelistę; całość uchodziła za dzieło Beccafumiego (Domenica di Pace) (1486-1552); George Cornwallis-West zatrzymał je dla siebie; po jego śmierci, zostało sprzedane w 1954 r. na aukcji w Londynie już jako praca Pontorma; ta para paneli pojawiła się ponownie na aukcji Sotheby‘s w Nowym Yorku w 2011 r. i znajduje się obecnie w nowojorskiej kolekcji prywatnej.

Giordano_Dives_Lazarus_Birmingham

Luca Giordano (1634-1706), Bogacz Dives i Łazarz: obraz z kolekcji Pułkownika Williama Cornwallis-Westa na zamku w Ruthin; sprzedany na aukcji Christie’s w 1919 r; od 1954 r. w zbiorach Muzeum i Miejskiej Galerii w Birmingham.

Moroni_Ercole_Tasso

Giambattista Moroni (1523-1579), Portret Erola Tasso: William Cornwallis nabył ten obraz w 1891 r. jako „Mężczyznę czytającego książkę“; sprzedany na aukcji Christie’s w 1919 r., przeszedł przez ręce kilku prywatnych kolekcjonerów; pozytwnie zidentyfikowany przez badaczy jako portret poety i filozofa włoskiego Ercola Tasso (1540-1613) trzymającego w rękach swoje własne dzieło „De Morte“ („O Śmierci“) nabrał dodatkowej wartości; od 1942 r. w zbiorach Instytutu Sztuki w Zanesville, w stanie Ohio, został ostatnio sprzedany na nowojorskiej aukcji Sotheby’s w 2008 r.

judith-1570-titian2

Tycjan (Tiziano Vecelli) (1490-1576), Judyta z głową Holofernesa: prawdopodobnie najdroższa perła w kolekcji Pułkownika Williama Cornwallisa-Westa, Judyta Tycjana była mało znana szerszej publiczności; jej właściciel wypożyczył ją tylko na dwie wystawy w Burlington House w 1893 i 1915 r.; sprzedana na aukcji Christie’s w 1919 r., została anonimowo sprezentowana w 1935 r. Instytutowi Sztuki w Detroit; po oczyszczeniu, okrzyknięta została przez badaczy za najlepsze dzieło Tycjana w jego późnym okresie!

Aż trudno uwierzyć, ale z podanymi powyżej przykładami, wyobrazić sobie można wśród jakich arcydzieł wzrastała od kolebki księżna Daisy. Fakt, że się tym wcale nie przechwalała, świadczyć tylko może, że taki ambience, nie doświadczając wcześniej innego, uznała za normalny, dopóki nie przyszło jej zamieszkać w niemieckich pałacach męża…

Read Full Post »

Urodzony w listopadzie 1874 r., brat księżnej Daisy von Pless, George zwany w rodzinie Buzzy, był jedynym synem pułkownika Williama Cornwallis Westa i dziedzicem jego fortuny.
Fakt ten nie zapewnił mu specjalnej rangi w rodzinie. Matka, Patsy, wolała swoje córki, z którymi w miarę upływu czasu zaczęła wiązać coraz większe ambicje. Nieśmiałego, chorowitego Georga traktowała nieco jak kulę u nogi, złoszcząc się na jego napady melancholii i słaby charakter.

Patsy_children_Downey

Matka Georga, Patsy, wolała od niego swoje córki: Daisy i Shelagh. Denerwował ją jego słaby charaker i częsta, choć cicha, niesubordynacja

George wykształcony został znacznie lepiej niż jego siostry, choć nie na poziomie, którego mógł oczekiwać z racji swojej pozycji. Po ukończeniu lokalnej szkoły podstawowej w Ruthin, wysłany został do prestiżowego Eaton College, gdzie pobierał nauki od 1888 do 1891 r. pod pieczą Sir Waltera Durnforda.
Rodzice początkowo myśleli dla niego o karierze dyplomatycznej i, w 1891 r., wyprawili go do Freiburga na naukę języka niemieckiego, który nawet szybko opanował dzięki czynnemu włączeniu się w tamtejsze życie studenckie i mieszkaniu na stancji u miejscowej rodziny Gablerów. Jednakże, po powrocie do Anglii w czerwcu 1892 r., George dowiedział się, że los jego związany będzie z armią. Ponieważ było już za późno na wpis do renomowanej akademii wojskowej w Sandhurst, ojciec wziął go do swojego, 3-go królewskiego batalionu Walijskich Fizylierów, stąd później przeszedł do szkoły militarnej w Camberley. W lipcu 1895 r. dostał przydział do Gwardii Szkockiej i wkrótce został wysłany na służbę do, wciąż wtedy spokojnej, Irlandii. Czas tam spędzony wspominał po latach jako jeden z najmilszych okresów swojego życia.

Cornwallis_West_George_Lafayette_1900

George Frederick Myddleton Cornwallis-West (1874 – 1951) jako młody officer Gwardii Szkockiej. Foto Lafayette’a ze zbiorów autorki

W maju 1896 r. musiał na chwilę opuścić Irlandię, żeby wziąć udział w, opóźnionych z powodu jesiennej sesji egzaminacyjnej, obchodach swoich 21 urodzin, powiązanych z osiągnięciem pełnoletności – faktu o wielkim znaczeniu i tradycji w odniesieniu do dziedzica rodu. Podróż zaczął, oddając mu głos: „pewnego cudownego ranka majowego wejściem w King’s Town na pokład jachtu, należącego do mojego przyjaciela kapitana Orr-Ewinga, który był jednym z adiutantów lorda Robertsa i którego wszyscy przezywaliśmy „Łasicą” („Weasel”). Razem jechaliśmy do Ruthin na uroczystości związane z dojściem przeze mnie do wieku dojrzałości. Wiatr był słaby, więc płynęliśmy bardzo powoli przez Kanał Irlandzki, zjawiając się w Holyhead dopiero wieczorem. Bez zastanowienia – a noce były zimne – wskoczyłem do wody i następnego dnia zaczął się ponownie mój stary problem z gardłem. A tu dom był pełen gości; bale i prezentacje przygotowane, w których nie byłem w stanie uczestniczyć…”. (tłumaczenie © Barbara Borkowy)

Aż strach wyobrazić sobie wściekłość Patsy. Musiał to być dla niej kolejny dowód na bezmyślność i egoizm syna. Nie mogąc odwołać starannie zorganizowanego święta, rodzice postanowili odbyć je według programu, nie bacząc na fakt, że George nie będzie w nim brał udziału. Tak naprawdę, nie mieli innego wyjścia wobec ogromnego zaangażowania, wysiłku i pieniędzy, jakie również włożyli w przygotowania dzierżawcy ich gruntów oraz miejscowi dygnitarze. Nad całością celebracji czuwał komitet wykonawczy, na czele którego stanął najstarszy farmer z okolicy, pan John Roberts.
Znaczący goście zaczęli przybywać na zamek już tydzień wcześniej. W czwartek, 14 maja, Cornwallisowie wydali wielki bal, na który zaprosili całe ziemiaństwo z okolicy. Piątek był dla wszystkich mieszkańców hrabstwa Denbighshire dniem wolnym od pracy. Georgowi starczyło sił tylko na podjęcie delegatów przybyłych do Ruthin z majątku Llanarmon. Inni, ze swoimi adresami i gratulacjami musieli poczekać do czasu poprawy jego zdrowia.
Leżąc z gorączką na kanapie w bibliotece, młody dziedzic wysłuchał przemowy dzierżawców z Llanarmon, którzy nie omieszkali przytoczyć chwalebnej historii rodu i wyrazić nadzieję na dalsze harmonijne współżycie. Jak podkreślili z dumą, w przeciwieństwie do innych, w posiadłościach Westów nigdy nie doszło do dyskryminacji poddanych z powodu religijnych lub politycznych przekonań. George podziękował im w paru słowach, przyrzekając iść zawsze śladami ojca i w zgodzie z najlepszymi tradycjami swoich przodków.

Ruthin_Castle_colour

Zamek w Ruthin w Północnej Walii, rodowa siedziba Cornwallis Westów, gdzie 15 maja 1896 r. świętowano pełnoletność Georga. Ilustracja z kolekcji autorki.

Publiczne świętowanie zaczęło się od lunchu w namiocie na terenie ogrodu dla rolników i innych osób, które poparły finansowo prezent dla solenizanta. Do stołu zasiadł z nimi pułkownik William Cornwallis West z żoną, córką, teściową i ich dostojnymi gośćmi, wśród których nie zabrakło tak znanych czytelnikom pamiętników księżnej Daisy nazwisk, jak lord Alexander Paget, austriacki ambasador książę Deym, panna Fleetwood Wilson (póżniejsza księżna Dalgorouki), pan Laycock i Gordon Wood.
Toast na cześć Georga wzniósł pan Roberts. Odpowiadając mu, pułkownik Cornwallis podziękował każdemu za datki na fundusz urodzinowy i wyraził zaufanie, że jego syn, podążając za mottem księcia Jana Portugalskiego – „Umieć robić dobrze” – wprowadzi je w pełni w życie. Biskup St Asaph poprosił o wypicie zdrowia gospodarzy, co przyjęte zostało z wielkim aplauzem, w ripoście na który pułkownik West oznajmił zgromadzonym ostatnią decyzję rządu o pomocy dla rolników, obiecując przy tym że w jego rodzinie nikt nigdy nie podniesie im opłat z powodu depresji ekonomicznej. Uszczęśliwione tym bractwo, z entuzjazmem zareagowało na sugestię pani Cornwallis West toastu za zdrowie jej córki Daisy, która zatrzymana podróżą po Indiach nie mogła wziąć udziału w tej uroczystości.
Następnie podano podwieczorek dla 900 dzieci w wieku szkolnym i 400 lokalnych staruszków. Na koniec, po zawodach atletycznych, odbył się spektakularny pokaz sztucznych ogni.
George, który całe życie był przekonany, że posiada zdolności spirytualistyczne, wyznał po latach: „Pamiętam, że tego dnia miałem dziwne przeczucie, iż nigdy nie przyjdzie mi tu żyć.” (tłumaczenie © Barbara Borkowy)  Niestety, ta złowieszcza myśl się sprawdziła. W 1917, roku śmierci jego ojca, długi Georga osiągnęły niebotyczną sumę 170 000 funtów. Zbankrutowany, młody dziedzic musiał sprzedać cały swój spadek. Pierwszy pod młotek licytatora poszedł właśnie Ruthin.

Read Full Post »

Niedawny wykład dr Piotra Oszczanowskiego na temat oryginalnego wyposażenia zamku w Książu i jego rewelacje o przetrwałych do dzisiaj zbiorach, wprowadziły mnie w nastrój marzenia jak to wszystko mogło inaczej wyglądać. W swojej wizji zobaczyłam na zamku w Ksiązu jeszcze jeden obiekt, o którym chcę Państwu więcej opowiedzieć.

William_Cornwallis_Cornwallis-West,_Vanity_Fair,_1892-07-16

Pułkownik William Cornwallis-West (1835 – 1917), ukochany ojciec Daisy, nazywany Popettem, polityk i kolekcjoner sztuki. Rysunek Spy’a z Vanity Fair z kolekcji autorki

Historię należy zacząć od Popetta – ukochanego ojca Daisy von Pless, któremu w żadnej z dotychczasowych biografii księżnej nie oddano pełnego ukłonu. Ten błąd postaram się naprawić w kolejnym swoim blogu, ale na razie oświadczam, że był on pod wieloma względami wyjątkowym człowiekiem. Co w tym wpisie jest najważniejsze, był on wybitnym i entuzjastycznym kolekcjonerem starej sztuki. Uwielbiał malarstwo wczesnego renesansu i zachowany spis jego zbiorów czyta się jak pierwszorzędny podręcznik Quatrocenta. Jego smak artystyczny nie ograniczał się jednak do jednej tylko epoki i jednego medium. Gdy zdarzyło mu się natrafić na prawdziwe dzieło sztuki, nie był w stanie go zignorować. Często musiał je po prostu MIEĆ, bez względu na finansowe trudności, z którymi się borykał. Każdy obiekt w jego posiadaniu był najwyższej klasy. Swoją kolekcję musiał, niestety, przekazać według prawa dziedzicowi fortuny – synowi Georgowi Cornwallis West, wiedząc z bólem serca, że większość z niej pójdzie pod młotek na aukcji, by wyratować go z bankructwa.
Oprócz Georga, pułkownik William Cornwallis-West miał jeszcze dwie córki. Odchodząc z tego świata, zostawił im na pamiątkę osobiste upominki. Dla księżnej Daisy von Pless zapisał w spadku małe cudko – siedemnastowieczne biurko z epoki Ludwika XIV-go.

00680901

Prześliczne burko z epoki Ludwika XIV-go było osobistym prezentem Popetta dla swojej córki Daisy. Foto: J.Paul Getty Museum, Los Angeles

To, przetrwałe do dnia dzisiejszego, biureczko o prostokątnym blacie, którego typ według terminologii historii sztuki nazywa się „Bureau Mazarin”, opiera się na ośmiu nogach w kształcie litery „S”, połączonych na dole wiązaniem przybierającym formę dekoracyjnego „H”. Środkowa główna szuflada o wklęsłym przodzie otoczona jest z dwóch stron symetrycznymi kondygnacjami trzech pomocniczych szufladek o wypukło-wklęsłych frontach, kończących się ozdobnymi fartuszkami z frędzlami, takimi samymi jak pod niszami na bokach. Cała powierzchnia mebla, za wyjątkiem tyłu, wyłożona jest fornirem z brązu, miedzi, srebra, hebanu, masy perłowej, szylkretu, kości i rogu pomalowanego na niebiesko, zielono, pomarańczowo i czerwono. Intarsja przybrała na nim liczne i różnorodne ozdoby w postaci flory, fauny, dekoracyjnych naczyń, masek i figur. W bocznych niszach stoi bogini Ceres z plonami. Na środku blatu widnieje herb. Obiekt zachwyca pięknem, kunsztem wykonania i wysoką wartością artystyczną. Bez wątpienia jest wybitnym dziełem sztuki pochodzenia francuskiego.
Wiadomo, że zanim wszedł on w ręce pułkownika Williama Cornwallis-Westa, należał do kapitana Thomasa Leylanda (1811 – 1891), rezydującego na zamku Haggerstone w angielskim księstwie Northcumberland. Kapitan Leyland wypożyczył go conajmniej dwukrotnie na publiczne wystawy: w 1854 r. na pokaz „Francuskiej Sztuki Dekoracyjnej” w Gore House w Londynie i w 1862 na ekspozycję „Dzieł Sztuki Średniowiecza, Renesansu i późniejszych czasów” w South Kensington Museum (późniejszym Victoria & Albert).
Księżna Daisy odziedziczyła to piękne biurko po śmierci ojca 4 lipca 1917 r. Gdyby nie okrutna wojna i rozpad jej małżeństwa, przywiozłaby je zapewnie do swojego domu, do Książa, i umieściła jako pamiątkę po ukochanym Popettcie w osobistym salonie. Niestety tak się nie stało. Spuściznę po swoim tatusiu mogła odebrać dopiero w 1919 r., kiedy wróciła do Anglii. Sama wtedy bez majętnego zaplecza, opiekująca się umierającą, zubożała matką, musiała go prawdopodobnie sprzedać.
Biurko jednak nie opuściło Anglii. Znalazło drogę do zbiorów wybitnego znawcy mebli i projektanta wnętrz, Davida Style, którego wiedza i gust odbiły się znakomicie w re-dekoracji Yotes Court, Linton Park i Hampton Court na wyspie Man. Członek rodziny baronetów, David Style odkupił od ówczesnych właścicieli rodzinną posiadłość, Wateringbury Place niedaleko Maidstone w Kencie w 1945 r. Umieścił w niej póżniej swoją unikalną kolekcję antyków, której skarby ukazały się szerszej publiczności dopiero w 1978 r., kiedy postanowił wystawić ją na aukcję. Jednym z tych skarbów było biureczko księżnej Daisy. Osiągnęło bardzo wysoką na ówczesne czasy cenę 42 000 funtów.

Joseph_Vivien_001

Elektor Bawarii, Maksymilian II Emanuel (1662 – 1726) był pierwszym właścicielem biurka Daisy. Obraz z kolekcji Starej Pinakoteki w Monachium, sfotografowany przez Josepha Vivien

W połowie lat osiemdziesiątych zaoferowano jego kupno Muzeum J. Paul Getty’go w Los Angeles za wyśrubowaną sumę 3 milionów dolarów! Muzeum odmówiło, by w 1987 r. zakupić go za połowę na aukcji Sotheby’s w Monaco.
Badania pracowników muzealnych pozwoliły ustalić więcej faktów dotyczących czasu i miejsca powstania, jak równieź zidentyfikować zleceniodawcę. Okazał się nim, czego herb na blacie nie przekazał z powodu naniesionych później zmian, elektor bawarski, Maksymilian II Emanuel (1662 – 1726). Datę powstania biurka określa się na lata pomiędzy 1692 – 1700. Prawdopodobnie zamówił je dla elektora jego paryski wysłannik, ksiażę de Monasterol – oficer bawarski i dyplomata, który reprezentował interesy Bawarii na dworze króla Ludwika XIV w Wersalu.
Artysta do tej pory pozostaje anonimowy, aczkolwiek z cała pewnością był nim ten sam rzemieśnik, który wykonał jeszcze jedno biurko dla Maksymiliana II Emanuela, jakim obecnie szczycą się zbiory paryskiego muzeum Louvru.
Gdyby było co niestety nie nastąpiło, biurko księżnej Daisy w Książu odkryte zostałyby jako światowej wagi dzieło, którego wartość artystyczna i materialna byłaby równa z eksponatami najsłynniejszych kolekcji. No cóż, pozwólmy sobie pomarzyć…

Read Full Post »