Feeds:
Wpisy
Komentarze

Posts Tagged ‘Anglia’

Księżna Daisy von Pless zmarła w Wałbrzychu 29 czerwca 1943 r. Ze zrozumiałych wzgłędów, wiadomość o śmierci dotarła do Anglii z opóźnieniem i dopiero 13 lipca 1943 r. The Times opublikował jej nekrolog napisany przez Harolda Nicolsona. Autor przywołał w nim fakty z źycia księżnej, podkreślił jej starania o utrzymywanie dobrych stosunków pomiędzy krajami, w których przyszło jej żyć oraz zasługi, jakie położyła na polu działalności dobroczynnej. Przypomniał również jej dawną pozycję społeczną i sławę jako członkini Edwardiańskiej socjety w Anglii oraz wspaniałej gospodyni w swoich rezydencjach na terenie Niemiec.

Za przykładem The Times’a, inne gazety zamieściły także artykuły o jej życiu i zgonie, uznając ją w nich szablonowo za „słynną Edwardiańską hostessę“! Harold Nicolson poczuł, że musi się temu sprzeciwić. Przypięcie jej takiej wizytówki znaczyło dla niego nie tylko spaczenie prawdy historycznej, ale – przede wszystkim – przekręcenie prawdy o jej charakterze i osobowości. Znał bowiem księżną bardzo dobrze.

Harold Nicolson (1886-1968) był człowiekiem nienagannie wykształconym, obytym i światowym. Idąc w ślady ojca, wybitnego dyplomaty brytyjskiego Arthura Nicolsona, oddał się po studiach służbie zagranicznej, która umieściła go na placówkach w Madrycie, Konstantynopolu, Teheranie i Berlinie. Berlin, gdzie przebywał od 1928 do 1929 był ostatnią stolicą, w której pracował. Stęskniony za swoją młodą rodziną, zrezygnował z dyplomacji w 1929 r. i zajął się zawodowo pisaniem, będąc już znany czytelnikom z kilku, wcześniej opublikowanych, biografii poetów angielskich. W decyzji tej sekundowała mu gorąco żona, wybitna pisarka Vita Sackville-West (1892-1962), jedyna córka 3. barona Sackville, którą poślubił w 1913 r. Ich bardzo niekonwencjonalny związek, naznaczony romansami Vity z Violet Trefussis i Virginią Woolf, przetrwał skandale i okazał się szczęśliwą przystanią na ich późniejsze lata. Poza twórczością intelektualną, obydwoje małźonkowie oddali się pasji ogrodniczej, czego wynikiem był – i nadal jest – światowej sławy ogród, otaczający ich rezydencję w Sissinghurst w hrabstwie Kent.

61028762

Krewna księżnej Daisy, Vita Sackville-West z mężem, Haroldem Nicolsonem.

Jak nazwisko Vity, zawierające człon „West“, wskazuje była ona krewną księżnej Daisy von Pless de domo Cornwallis-West. Dziadek księżnej Daisy ze strony ojca, Fryderyk West  i pradziadek Vity, John West byli braćmi, synami 2. hrabiego de la Warr. Rodziny pozostawały ze sobą w kontakcie. Dziewięcioletnia Vita była jedną z drużek na ślubie Shelagh z księciem Westminsteru w 1901 r. Brat księżnej, Jerzy, wspomina w swojej książce o licznych wakacjach spędzanych w przepięknej rezydencji Sackville-Westów w Knole – tak bardzo ukochaną przez Vitę, że stała się ona przewodnim „charakterem“ jej najsłynniejszej powieści „Edwardians“. Daisy też tam bywała, a Vita i jej matka Wiktoria conajmniej dwa razy gościły w Książu, nie mówiąc o póżniejszych tam wizytach Vity z Haroldem. Harold więc był w jak najbardziej dogodniej pozycji, żeby zabrać głos po śmierci księżnej Daisy i zapewnić jej odpowienią ocenę historyczną. Jego śliczne wspomnienia, przepełnione szczerą nutą sympatii i zrozumienia, przytaczam w całości poniżej. Ukazały się 22 lipca 1943 r. w prowadzonej przez niego na łamach czasopisma The Spectator kolumnie zatytuowanej „Marginal Comment“:

„Nekrologi księżnej von Pless, jakie ukazały się w gazetach zeszłego tygodnia, opisują ją jako „słynną Edwardiańską hostessę“. Mijają się w tym z prawdą. Kobiety, które w pierwszym dziesięcioleciu tego wieku wcieliłī się w tę rolę, były z zasady istotami bez ludzkiego oblicza: strwardniałymi do szpiku kości, przesadnie ambitnymi i zachłannymi na pieniądze potworami, ubranymi w stroje o wysokich tiulowych kołnierzach usztywnionych fiszbinami i wybuchającymi śmiechem tak wysokim i sztucznym, jak tiary w ich włosach. Ich małe emaliowane torebki od Faberge’go podrapane były pierścieniami z olbrzymimi szmaragdami; wielkie donice z trawą pampasową zakrywały w ich buduarach liczne fotografie w srebrnych ramach; bransolety na nadgarstkach brzękały szorstko przy rozdawaniu kart lub filiżanek z herbatą; ich sympatie były zawężone, a emocje zamaskowane; nie pozwalały sobie na naturalne odruchy; nawet zabawne zdziwienie z powodu gafy, popełnionej przez kogoś spoza ich kręgu, wyrażane było suchym rechotem.

Prawdą jest, że kiedy panowanie Edwarda VII dobiegło swojego ociężałego w luksusie końca, przywódczynie Edwardiańskiej socjety pozwoliły sobie na pewne zmiany. Niezliczone stoliczki, z ustawionymi na nich bombonierami i srebrnymi ornamentami oraz towarzyszące im lampy z falbaniastymi abażurami ustąpiły miejsca prostszej aranżacji; zdjęcia w ramkach spakowane zostały do pustych szuflad szaf, a porcelanowe figury zastąpiły filigranowy nonsens, jaki rządził od czasów Wiktoriańskiej przesady. Same hostessy jednak pozostały tak samo wyniosłe, zimne i oślizłe, jak ryby z nefrytu zdobiące gzymsy ich kominków. Taka też była Edwardiańska gościnność, przepełniona zapachem soli kąpielowych unoszącym się w korytarzach łączących różne sypialnie. Daisy Cornwallis-West napewno taką nie była. Wyszła za mąż za Hansa Heinricha XV, Księcia von Pless kiedy była wciąż jeszcze dziewczynką w wieku szkolnym i dziewczynką w wieku szkolnym pozostała przez całe swoje życie.

Daisy_Girl

Wychodząc za mąż, księżna von Pless była „wciąż jeszcze dziewczynką w wieku szkolnym i dziewczynką w wieku szkolnym pozostała przez całe swoje życie”.

Urodziła się w rodzinie słynnej z dobrego wyglądu, aczkolwiek w dzieciństwie nie uchodziła za ładną. Nawet kiedy już uznano ją za jedną z najcudowniejszych kobiet Europy, z jej nosem ciągle było coś nie tak: był zbyt ruchliwy, zuchwały i podniecający, by zrobić z niej statycznie klasyczną piękność, ale jakimś cudem niejednego zastanawiał, jak ktoś tak śliczny może być zupełnie nieświadomy swojej urody. Łobuzerskie niedyskrecje, w które ten nos wsadzała, przerażający brak taktu jej wielu pytań i uwag nigdy nikogo nie oburzały: wręcz przeciwnie, zachwycały odkryciem, że w tym wyrachowanym świecie znaleźć wciąż można osobę aż tak nierozważną. Nie była pod żadnym względem przebiegła; choć całkowicie pozbawiona kalkulacji, swoim gorącym sercem ujmowała ludzi tak różnych, jak egoistycznego Edwarda VII, introwertycznego Williama II, swojego poważnego, aczkolwiek łaskawgo teścia oraz niezliczoną ilość innych, którzy z uwielbieniem ją otaczali. Nawet w środku pierwszej wojny światowej, kiedy już brakowało jedzenia, zawiadowca stacji w Berchtesgaden przemycał do jej przedziału kiełbaski zawinięte w potłuszczony papier z odręcznie napisanym ołówkiem życzeniem: „Gröss Gott!“

W Książu i w Pszczynie, normą były olbrzymie przyjęcia dla czterdziestu gości; status utrzymywany w jej kilku pałacach był taki, że kiedy opuszczała pokój rozlegał się dzwonek i wypudrowany lokaj towarzyszył jej gdziekolwiek szła; jednocześnie, nawet tak dostojny gość, jak Ambasador, kładąc się do łóżka rozgniatał położony tam przez nią żartem placek z jabłkami, a chichot towarzyszący bitwie na poduszki rozbrzmiewał po korytarzach. Nie znaczy to jednak, że nie zajmowała się poważnymi sprawami. Od chwili przyjazdu do Niemiec, przerażona była okropnymi warunkami, w jakich mieszkali ludzie na Śląsku. Molestowała o to Kanclerza Rzeszy, zadręczała Cesarza oraz zjednała sobie sympatię i uwagę Cesarzowej. Nic więc dziwnego, że biedni poddani w jej majątkach obdarzali tę wesołą angielską dziewczynę sympatią i czułością, która oparła się dwóm wojnom.

Próba przeszczepienia jej dotychczasowego, rozbawionego trybu życia na grunt Pszczyny lub Książa nie całkiem się powiodła. Starszy o prawie dwadzieścia lat mąż, był tradycjonalistą. Bez przerwy nalegał, żeby była bardziej „fürstlich“, na co reagowała wybuchami młodzieńczego śmiechu, odbijającego się echem od namalowanych na sklepieniach mitologicznych postaci i cherubinów. Jej teść, panujący wtedy książę, wykazywał więcej zrozumienia i nie obraził się, kiedy zasiadła raz do obiadu w sukni uszytej z worków po końskiej paszy. Cesarzowa Fryderykowa (sama zgorzkniała na emigracji) wzięła tę tęskniącą za rodzinnym domem dziewczynę pod swoją protekcję, a Cesarz Wilhelm nigdy nie przestał otaczać jej szczerą troską. Jednakże, wybryki, do jakich była przyzwyczajona w Denbighshire i w Newlands Manor, przetransportowane na Śląsk straciły na swojej lekkości i spontaniczności. Młodzi niemieccy hrabiowie, baronowie i oficerowie zapraszani do Książa, choć bardzo chętni do uczestnictwa w zabawach o angielskim charakterze, nigdy nie wyczuwali kiedy należy ją przerwać. Pewnej nocy w Książu, zaplanowano piknik w zrujnowanej wieży w lesie. Służba została wysłana tam po południu z porcelanową zastawą, szklanymi kieliszkami i srebrnymi sztućcami; stół przygotowano jak za zamierzchłych czasów w sali bankietowej jakiegoś starego zamczyska, a wypudrowani lokaje stali za krzesłem każdego gościa. Niewinne igraszki przeszły jednak w hulankę: stół został wywrócony, a szkło i porcelana roztrzaskane. W pamięci jednego z uczestników pozostał obraz wielkiego srebrnego świecznika, leżącego na podłodze z wciąż płonącymi świecami, których wosk kapał do olbrzymiej kałuży szampana.

Przez pięćdziesiąt cztery lat swojego pobytu w Niemczech, księżna Pless nie opanowała języka niemieckiego. Nie była przez to w stanie zrozumieć niuansów niemieckiej etykiety, ani mocnych dynastycznych tradycji, jakimi inspirowała się rodzina Hochbergów. Jak sama wyznała w pamiętnikach: „Nigdy nie orientowałam się w rodowodach“. Jedynymi znanymi jej niemieckimi wyrażeniami były te, których używano w szpitalach i domach rekonwalescyjnych. Nigdy też nie przywiązywała wagi do drętwego ceremoniału niemieckiego dworu. Dla niej „kanapa była tym samym co sofa“, podczas gdy w ówczesnych Niemczech reprezentowała ona ważny symbol. Kiedy była jeszcze młodziutką kobietą, miała skłonność wtrącania się do wszystkiego. Niemcy, oczywiście, uznali to za angielską arogancję; jednakże, jej wszechobecna radość życia, którą każdemu ofiarowała, pokonywała nawet ich ograniczony punkt widzenia. Stała się więc pewnego rodzaju „wyjątkiem“, akceptowanym czasami z oszołomieniem, czasami z irytacją, ale przeważnie z tkliwością.

Od momentu wybuchu pierwszej wojny światowej, nie wyparła się swojej ojczyzny; wykorzystywała znajomości, a miała ich wiele, by zrobić wszystko i pomóc angielskim jeńcom wojennym. Cesarz (za co należy mu się ukłon) nie zaprzestał nad nią opieki, a nawet zaprosił ją do Pszczyny, gdzie miał swoją siedzibę, mimo ostrzeżeń, że pobyt Angielki, która głośno wyznawała swój patriotyzm, nie zostanie przez innych dobrze przyjęty. Później wysłana została na front serbski do pracy w pociągu sanitarnym, po czym oddelegowano ją do Berchtesgaden.  Gdy nastąpił pokój, majątek von Plessów – wielkości angielskiego hrabstwa, został podzielony, a ich olbrzymi dochód stopniał do skromnych wymiarów. Księżna Pless straciła niemieckie obywatelstwo, nie przyznano jej polskiego i stała się ponownie angielską poddaną, którą w zasadzie, zawsze była.

Ostatnie lata jej życia były tragiczne. Najmłodszy syn, zaaresztowany przez Niemców, zmarł po wyjściu z więzienia. Najstarszy, który przyjął polskie obywatelstwo, żyje na emigracji. Średni służy w polskiej armii w randze oficera. Ona sama, sparaliżowana i z zanikiem pamięci zamieszkała na starość w Książu i, podobno, nieświadoma nawet była, że Anglia i Niemcy prowadzą ze sobą nową wojnę. W tym wielkim pałacu przyszło jej umrzeć samej. Dawna pompa i świetność zniknęły, tak samo jak 4 000 służby, karoce, prywatny pociąg i sznury pereł. Jej radość z ich posiadania była zawsze jak radość dziewczynki w wieku szkolnym z nowej sukienki. W pretensjonalnym świecie była najmniej snobistyczną osobą, jaką kiedykolwiek znałem; w okrutnej rzeczywistości jaśniała radością i uprzejmością. Miała na świecie tylko jednego wroga – samotność, która ją w końcu pokonała“. (Tłumaczenie©Barbara Borkowy)

Reklamy

Read Full Post »

Po śmierci królowej Wiktorii, wszyscy wiedzieli że na dworze brytyjskim nastąpią wielkie zmiany. Pustelniczy wręcz tryb życia starej monarchini miał niewielu admiratorów. Jej poddani tęsknili za władcą, którego mogliby często widzieć i podziwiać w splendorze godnym wielkiego imperium; za władcą o ludzkim obliczu, ze swoimi wadami i słabostkami, o którym mogliby plotkować z przymrużeniem oka i z fascynacją śledzić jego życie; za władcą, który nie byłby monotonny i nudny. Wiedzieli, że nowy król da im to w nadmiarze, gdy skończy się okres żałoby. Jego koronacja 26 czerwca 1902 r. miała być tego dowodem. Zapowiadała się rzeczywiście spektakularnie.
Od początku miesiąca dystyngowani goście zaczęli zjeżdżać do Londynu: królowie, premierzy, książęta, maharadże, delegacje z krajów imperium, reprezentacje kolonialnych armii, dyplomaci, dygnitarze państwowi, rodzina i osobiści przyjaciele. Wśród tych ostatnich nie zabrakło księstwa von Pless.
Hans i Daisy wynajęli na tą okazję dom pod numerem 7 na centralnie położonej ulicy Hyde Park Street. Wprowadzili się do niego 19 czerwca z olbrzymią ilością bagażu. Wiedząc, że ich życie towarzyskie nabierze teraz niebywałych rozmiarów, księżna starannie przygotowała garderobę, z wielką ilością nowych szat na każdą okazję. Pierwszą większą z nich był wspólny bal wydany 23-go przez damy londyńskiej socjety w Hotelu Savoy. Daisy pojawiła się na nim w jaskrawoniebieskiej sukni, ozdobionej na staniku bukietem lilii. Lilie również miała wpięte we włosy. Już jednak następnego dnia, 24 czerwca, okazało się, że kolejnych kufrów nie ma co rozpakowywać. Z powodu choroby Edwarda VII i niezwłocznej operacji wyrostka robaczkowego, jego koronacja została przesunięta na 9 sierpnia. Plessowie wrócili do Niemiec.
Księżna przerwała pisanie pamiętnika w latach od 1897 do 1902. W wydanej w 1930 r. książce, starała się przywołać z pamięci wydarzenia tamtego lata. Wydawało jej się, że spędzili wtedy spokojnie czas z rodziną w Książu. Być może byli tam przez dzień lub dwa, ale – jak na to wskazują raporty ówczesnej prasy – pojechali także na regaty do Kilonii, skąd wrócili do Anglii, by uczestniczyć w pierwszym balu w Grosvenor House wydawanym przez Shelagh – świeżo upieczoną ksieżną Westminsteru.

Daisy_Lafayette_Cabinet_Photo

Księżna Daisy von Pless przygotowała olbrzymią nową garderobę na uroczystości związane z koronacją króla Edwarda VII. Jej diamentowa korona była niezbędnym dodatkiem. Foto Lafayette’a z 1901 r. z kolekcji autorki

1 lipca, Daisy, wyglądająca „promiennie w białej sukni i wysokiej diamentowej koronie”, wzięła udział wraz z siostrą w raucie, zorganizowanym przez hrabiostwo Landsdowne dla zagranicznych emisariuszy. Tydzień później przyjęły zaproszenie na koncert i przyjęcie w Seaford House, domu lady Howard de Welden. Śpiewał sam Caruso i słynna Suzanne Adams. Księżna von Pless ubrana była wtedy na jasno-niebiesko, księżna Westminsteru na biało.

Pomimo bardzo zajętego kalendarza, Daisy nie zapomniała o wcześniej przyrzeczonym występie na rzecz pomocy walijskim rzemiosłom. Na prośbę lady Llangattock zaśpiewała dwie pieśni przy akompaniamencie lady Limerick. Tego wieczoru miała na sobie białą suknię z szyfonu, z różowymi i fioletoworóżowymi akcentami; jej siostra ubrana była na czarno, z ozdobami w postaci różowych roż.
Tak bardzo wypatrywany bal Shelagh miał się odbyć 2 lipca, ale został o tydzień przełożony w oczekiwaniu na poprawę zdrowia króla. Ewentualnie, monarchę reprezentował jego młodszy brat, książę Connaught, który przyszedł z małżonką i córką, ksieżniczką Margaretą. Innym gościem honorowym była Marie, królewska księżniczka (a póżniej królowa) Rumunii. W swoich wspomnieniach określiła go jako „najwspanialsze i najbardziej eleganckie spotkanie, jakie kiedykolwiek widziałam”, „uczta dla oczu, harmonia, jaka tylko możliwa jest do osiągnięcia dzięki doskonałemu angielskiemu zmysłowi smaku i tradycji: bez jednej fałszywej nuty, bez żadnego błędu, ani w kolorze, ani w proporcjach i detalu; bezpretensjonalny przepych, wytrawna elegancja.” A wśród tego wszystkiego „księżna Daisy Pless, wysoka i cudownie angielska, ze swoją zjawiskową biało-różową cerą. Odziana na złoto, z wysoką diamentową tiarą na miodowych włosach, wesoła, uśmiechnięta, uprzejma dla innych, była rzeczywiście wybijającą się osobowością, doskonałym wcieleniem tamtych dni spokoju, bogactwa i ogólnego dobrobytu.” (tłumaczenie © Barbara Borkowy)

QA_Coronation_Bazaar_Graphic

Pomimo choroby męża, królowa Alexandra nie zrezygnowała z funkcji otwarcia bazaru na rzecz patronizowanego przez nią szpitala dziecięcego, Great Ormond Street Hospital. Ilustracja reprodukowana w The Graphic w lipcu 1902 r.

Następnego dnia księżną von Pless czekała ciężka praca. 10 lipca po południu otwierał się bowiem w Ogrodzie Botanicznym przygotowywany od dawna wielki bazar koronacyjny na rzecz szpitala dziecięcego, Great Ormond Street Hospital. Daisy zobowiązała się poprowadzić stoisko niemieckie. Kajzer Wilhelm II przesłał na nie olbrzymią ilość wyrobów porcelanowych z Drezna, wartości 300 funtów. Jego gest był szeroko komentowany na łamach brytyjskiej prasy. Dla podkreślenia swojego udziału, księżna Daisy ozdobiła cały kram wielkimi stokrotkami. Przygotowana była na dużą liczbę klientów. Ich rzeczywista ilość przeszła jej największe oczekiwania.
W dniu inauguracji została oblężona przez tłum wielbicieli już przy bramie wjazdowej do Regents Parku, co spowodowało że do swojego stoiska dotarła godzinę później. Przy sprzedaży pomagała jej siostra Shelagh i matka Patsy. Ta ostatnia musiała być bardzo zadowolona, czytając następnego dnia w gazetach, że „nie wygląda starzej, niż jej córki”! Towar znikał w rewelacyjnym tempie. Nazajutrz było to samo.
Trzeciego, ostatniego, dnia, ludzi na bazarze spotkała miła niespodzianka: ich ulubiony aktor komediowy, Dan Leno, stanął nagle na pianinie, nawołując wszystkich do siebie. Okazało się, że będzie przeprowadzał aukcję niesprzedanych jeszcze przedmiotów ze stoiska teatru Savoy.

Dan_Leno_doll

Dan Leno z żoną, Sarah Lydią Reynolds, i lalką, od sprzedaży której rozpoczął swoją aukcję na bazarze. Foto z kolekcji Lafayette’a w V&A Museum, reprodukowane w The Tatler w lipcu 1902 r.

Dan Leno (1860 – 1904) już od dobrych paru lat był gwiazdą londyńskich scen rozrywkowych. Niesłychanie zabawny w swoich skeczach, piosenkach, mimice i tańcach, oprócz występów solo, pojawiał się także w corocznych bożonarodzeniowych burleskach, parodiujących klasyczne opery lub sztuki teatralne. W 1902 r. publiczność miała wciąż w pamięci jego kobiecą rolę, Siostry Anny, w trawestacji Sinobrodego (Bluebeard) na deskach teatru Drury Lane.
Licytację zaczął od ślicznej lalki. Głaszcząc ją czule, przyrzekł potencjalnemu nabywcy, że jest ona „równie atrakcyjna w środku, jak na zewnątrz”. Kałamarz w kształcie swojego popiersia sprzedał jako wizerunek Sary Bernhardt naśladującej go w jego ostatniej kreacji. I tak dalej i dalej, aż poszło wszystko, włącznie z pianinem, na którym stał.
Nie wiem, jak Daisy to załatwiła, ale w najlepszej manierze dzisiejszego PR sprawiła, że Dan Leno, zakończywszy swoją aukcję, podążył wraz tłumem admiratorów ku jej stoisku i przyłączył się do sprzedaży cesarskiej porcelany. Nie muszę dodawać, że chętnych było więcej, niż towaru.
Bazar Koronacyjny był wielkim sukcesem. Szpital dziecięcy, Great Ormond Street Hospital, otrzymał na swoje potrzeby 25 000 funtów.

Read Full Post »

Urodzony w listopadzie 1874 r., brat księżnej Daisy von Pless, George zwany w rodzinie Buzzy, był jedynym synem pułkownika Williama Cornwallis Westa i dziedzicem jego fortuny.
Fakt ten nie zapewnił mu specjalnej rangi w rodzinie. Matka, Patsy, wolała swoje córki, z którymi w miarę upływu czasu zaczęła wiązać coraz większe ambicje. Nieśmiałego, chorowitego Georga traktowała nieco jak kulę u nogi, złoszcząc się na jego napady melancholii i słaby charakter.

Patsy_children_Downey

Matka Georga, Patsy, wolała od niego swoje córki: Daisy i Shelagh. Denerwował ją jego słaby charaker i częsta, choć cicha, niesubordynacja

George wykształcony został znacznie lepiej niż jego siostry, choć nie na poziomie, którego mógł oczekiwać z racji swojej pozycji. Po ukończeniu lokalnej szkoły podstawowej w Ruthin, wysłany został do prestiżowego Eaton College, gdzie pobierał nauki od 1888 do 1891 r. pod pieczą Sir Waltera Durnforda.
Rodzice początkowo myśleli dla niego o karierze dyplomatycznej i, w 1891 r., wyprawili go do Freiburga na naukę języka niemieckiego, który nawet szybko opanował dzięki czynnemu włączeniu się w tamtejsze życie studenckie i mieszkaniu na stancji u miejscowej rodziny Gablerów. Jednakże, po powrocie do Anglii w czerwcu 1892 r., George dowiedział się, że los jego związany będzie z armią. Ponieważ było już za późno na wpis do renomowanej akademii wojskowej w Sandhurst, ojciec wziął go do swojego, 3-go królewskiego batalionu Walijskich Fizylierów, stąd później przeszedł do szkoły militarnej w Camberley. W lipcu 1895 r. dostał przydział do Gwardii Szkockiej i wkrótce został wysłany na służbę do, wciąż wtedy spokojnej, Irlandii. Czas tam spędzony wspominał po latach jako jeden z najmilszych okresów swojego życia.

Cornwallis_West_George_Lafayette_1900

George Frederick Myddleton Cornwallis-West (1874 – 1951) jako młody officer Gwardii Szkockiej. Foto Lafayette’a ze zbiorów autorki

W maju 1896 r. musiał na chwilę opuścić Irlandię, żeby wziąć udział w, opóźnionych z powodu jesiennej sesji egzaminacyjnej, obchodach swoich 21 urodzin, powiązanych z osiągnięciem pełnoletności – faktu o wielkim znaczeniu i tradycji w odniesieniu do dziedzica rodu. Podróż zaczął, oddając mu głos: „pewnego cudownego ranka majowego wejściem w King’s Town na pokład jachtu, należącego do mojego przyjaciela kapitana Orr-Ewinga, który był jednym z adiutantów lorda Robertsa i którego wszyscy przezywaliśmy „Łasicą” („Weasel”). Razem jechaliśmy do Ruthin na uroczystości związane z dojściem przeze mnie do wieku dojrzałości. Wiatr był słaby, więc płynęliśmy bardzo powoli przez Kanał Irlandzki, zjawiając się w Holyhead dopiero wieczorem. Bez zastanowienia – a noce były zimne – wskoczyłem do wody i następnego dnia zaczął się ponownie mój stary problem z gardłem. A tu dom był pełen gości; bale i prezentacje przygotowane, w których nie byłem w stanie uczestniczyć…”. (tłumaczenie © Barbara Borkowy)

Aż strach wyobrazić sobie wściekłość Patsy. Musiał to być dla niej kolejny dowód na bezmyślność i egoizm syna. Nie mogąc odwołać starannie zorganizowanego święta, rodzice postanowili odbyć je według programu, nie bacząc na fakt, że George nie będzie w nim brał udziału. Tak naprawdę, nie mieli innego wyjścia wobec ogromnego zaangażowania, wysiłku i pieniędzy, jakie również włożyli w przygotowania dzierżawcy ich gruntów oraz miejscowi dygnitarze. Nad całością celebracji czuwał komitet wykonawczy, na czele którego stanął najstarszy farmer z okolicy, pan John Roberts.
Znaczący goście zaczęli przybywać na zamek już tydzień wcześniej. W czwartek, 14 maja, Cornwallisowie wydali wielki bal, na który zaprosili całe ziemiaństwo z okolicy. Piątek był dla wszystkich mieszkańców hrabstwa Denbighshire dniem wolnym od pracy. Georgowi starczyło sił tylko na podjęcie delegatów przybyłych do Ruthin z majątku Llanarmon. Inni, ze swoimi adresami i gratulacjami musieli poczekać do czasu poprawy jego zdrowia.
Leżąc z gorączką na kanapie w bibliotece, młody dziedzic wysłuchał przemowy dzierżawców z Llanarmon, którzy nie omieszkali przytoczyć chwalebnej historii rodu i wyrazić nadzieję na dalsze harmonijne współżycie. Jak podkreślili z dumą, w przeciwieństwie do innych, w posiadłościach Westów nigdy nie doszło do dyskryminacji poddanych z powodu religijnych lub politycznych przekonań. George podziękował im w paru słowach, przyrzekając iść zawsze śladami ojca i w zgodzie z najlepszymi tradycjami swoich przodków.

Ruthin_Castle_colour

Zamek w Ruthin w Północnej Walii, rodowa siedziba Cornwallis Westów, gdzie 15 maja 1896 r. świętowano pełnoletność Georga. Ilustracja z kolekcji autorki.

Publiczne świętowanie zaczęło się od lunchu w namiocie na terenie ogrodu dla rolników i innych osób, które poparły finansowo prezent dla solenizanta. Do stołu zasiadł z nimi pułkownik William Cornwallis West z żoną, córką, teściową i ich dostojnymi gośćmi, wśród których nie zabrakło tak znanych czytelnikom pamiętników księżnej Daisy nazwisk, jak lord Alexander Paget, austriacki ambasador książę Deym, panna Fleetwood Wilson (póżniejsza księżna Dalgorouki), pan Laycock i Gordon Wood.
Toast na cześć Georga wzniósł pan Roberts. Odpowiadając mu, pułkownik Cornwallis podziękował każdemu za datki na fundusz urodzinowy i wyraził zaufanie, że jego syn, podążając za mottem księcia Jana Portugalskiego – „Umieć robić dobrze” – wprowadzi je w pełni w życie. Biskup St Asaph poprosił o wypicie zdrowia gospodarzy, co przyjęte zostało z wielkim aplauzem, w ripoście na który pułkownik West oznajmił zgromadzonym ostatnią decyzję rządu o pomocy dla rolników, obiecując przy tym że w jego rodzinie nikt nigdy nie podniesie im opłat z powodu depresji ekonomicznej. Uszczęśliwione tym bractwo, z entuzjazmem zareagowało na sugestię pani Cornwallis West toastu za zdrowie jej córki Daisy, która zatrzymana podróżą po Indiach nie mogła wziąć udziału w tej uroczystości.
Następnie podano podwieczorek dla 900 dzieci w wieku szkolnym i 400 lokalnych staruszków. Na koniec, po zawodach atletycznych, odbył się spektakularny pokaz sztucznych ogni.
George, który całe życie był przekonany, że posiada zdolności spirytualistyczne, wyznał po latach: „Pamiętam, że tego dnia miałem dziwne przeczucie, iż nigdy nie przyjdzie mi tu żyć.” (tłumaczenie © Barbara Borkowy)  Niestety, ta złowieszcza myśl się sprawdziła. W 1917, roku śmierci jego ojca, długi Georga osiągnęły niebotyczną sumę 170 000 funtów. Zbankrutowany, młody dziedzic musiał sprzedać cały swój spadek. Pierwszy pod młotek licytatora poszedł właśnie Ruthin.

Read Full Post »

Ambicją i dumą każdego suwerennego państwa jest posiadanie Teatru Narodowego. Trudno w to uwierzyć, ale Anglia, która wydała Szekspira, doczekała się tej instytucji dopiero w 1963 r. Próby jej stworzenia sięgają jednakże czasów wiktoriańskich, kiedy londyński wydawca, Effington Wilson, opublikował w 1848 r. propozycję otwarcia niezależnego teatru będącego własnością społeczną. Jego ideę podjęli w 1879 r. intelektualiści brytyjscy, zawstydzenie występami w Londynie i sukcesem Comédie Francaise. W swoich wysiłkach popierani byli przez wybitnych artystów scen, jak Sir Henry Irving, zaniepokojonych zalewem komercyjnych i błahostkowych sztuk.
W 1904 r., krytyk teatralny i tłumacz Ibsena, William Archer, wraz z aktorem i dyrektorem Harleyem Granville Barkerem opracowali szczegółowy, opatrzony kosztorysem, projekt realizacji narodowej sceny. Ich wizja poruszyła wyobraźnię i zachęciła do działania innych ludzi teatru, na czele których stanął sam George Bernard Shaw. Inicjatywa ta zbiegła się w czasie z ożywieniem zainteresowania Szekspirem spowodowanej twórczością Williama Poela, który zarówno w swoich wywodach, jak i spektaklach odrzucających monumentalną scenografię, nawoływał do powrotu do prostych kanonów sceny elżbietańskiej.
Te dwa ruchy, szekspirowski i narodowy, połączyły siły w 1908 r. rozpoczynając apel o monument ku uczczeniu 300 rocznicy śmierci wielkiego poety i dramatopisarza przypadającej na 1916 r. Jednocześnie zgodziły się, że najlepszym pokłonem dla tego geniusza będzie narodowy teatr ku jego pamięci – „Shakespeare Memorial National Theatre”!
Pierwszym finansowym zastrzykiem dla Shakespeare Memorial National Theatre była suma 70 000 funtów, ofiarowana przez bankiera i mecenasa sztuki, Carla Meyera. Do zbierania dalszych funduszy zwrócono się o pomoc do społeczeństwa.
Zawsze szukająca inspirujących zajęć, zaspakajających jej ambicje, szwagierka księżnej von Pless, Jennie Cornwallis-West (dawna lady Randolph Churchill) odpowiedziała na wezwanie. Cel był szlachetny, a prestiż i sława po jego osiągnięciu bardzo kuszące. Jennie postanowiła zorganizować dobroczynny bal kostiumowy, na który goście przyjdą przebrani za postacie ze sztuk Szekspira. Odbył się on 20 czerwca 1911 r. w londyńskim Albert Hallu, który architekt, Edwin Lutyens, przekształcił w sielankowy włoski ogród, udekorowany pilastrami, przyciętymi cisami, altanami ocienionymi winoroślą i pagórkami pokrytymi trawą. Nad całością wisiało niebieściutkie niebo, oświetlone reflektorami zwisającymi z kopuły budynku.

Jennie_Olivia_Lavery_1911

Jennie Cornwallis-West (Lady Randolph Churchill) jako Olivia z Wieczoru Trzech Króli. Obraz Johna Lavery z 1911 r.

Sprzedano 800 biletów. Oprócz arystokracji na balu zjawili się także politycy (jak James Arthur Balfour), prawnicy, artyści, aktorzy (włącznie z panią Patrick Campbell) i pisarze, wśród których nie zabrakło Somerset Maughama i W.B. Yeatsa. Wszyscy tańczyli kadryla i przeszli w procesji przed lożą królewską, w której, reprezentując Jerzego V, siedział jego wuj, książę Connaught.
Przebrana za Olivię, Jennie stanęła na czele grupy reprezentującej dramat Wieczór Trzech Króli (Twelfth Night), w której znaleźli się również jej mąż George, syn Jack i narzeczona Winstona, panna Hozier. Shelagh, księżna Westminsteru, wystąpiła jako Królowa Francji z Henryka VI. W ostatniej chwili dołączyła do niej siostra Daisy jako dama jej dworu. Stało się tak dlatego, że schorowana i słaba po porodzie Bolka, księżna von Pless nie była pewna swoich sił i zamiarów. Nie mogła jednak odmówić zaproszenia na koronację króla Jerzego V i będąc na kilka dni wcześniej w Londynie, postanowiła poprzeć swoją obecnością projekt szwagierki. Nie przypuszczała wtedy, że ta za rok osadzi ją w znacznie poważniejszej roli.

NPG Ax135774; Group in fancy dress for the Shakespeare Memorial National Theatre Ball by Langfier Ltd, published by  Hudson & Kearns Ltd

Shelagh, księżna Westminsteru jako Królowa Francji w Henryku VI. Obok lord Aleksander Thynne jako Henryk VI. Foto Langfiera reprodukowane w Ladies’ Field 01 lipca 1911 r.

Bal zarobił dla Shakespeare Memorial National Theatre niebotycznych 10 000 funtów. Upojona sukcesem Jennie postanowiła zorganizować następną imprezę szekspirowską, tym razem na znacznie większą skalę i dostępną widzom przez długi okres czasu. Miała na myśli stałą wystawę Szekspirowskiej Anglii, gdzie publiczność przechadzałaby się średniowiecznymi uliczkami, obserwując codzienne życie epoki elżbietańskiej i uczestnicząc, za dodatkową opłatą, w typowych rozrywkach tamtych czasów: turniejach rycerskich, dworskich balach, koncertach i przedstawieniach teatralnych.
Grono historyków i ekspertów czuwało nad pieczołowitą rekonstrukcją tudorskiego miasta i jego atmosfery na terenie dzisiejszych hal wystawowych Earl’s Courtu. Ponownie zatrudniono architekta, Edwina Lutyens, do adaptacji istniejących budynków oraz wzniesienia nowych obiektów, wśród których znalazła się replika Szekspirowskiego Globu. Odtworzono nawet fragment typowego portu morskiego, przy którym przycumowano kopię Revenge – galeona z floty Sir Francisa Drake’a. Miejscem spotkań, pełniącym również funkcję towarzyskiego klubu, była tawerna Marmaid. W dniach poprzedzających otwarcie wystawy, Jennie organizowała w niej promocyjne tańce i przyjęcia, których motywem przewodnim była twórczość Szekspira.

GlobeTheatre_EarlsCourt

Rekonstrukcja szekspirowskiego teatru Globe według projektu Edwina Lutyensa na eksozycji Szekspirowskiej Anglii w 1912 r.

Jednym z nich był Wenecki Bal Maskowy, z przymusowymi czarnymi kapotami, trójnarożnymi kapeluszami i maskami kryjącymi twarze. Pomimo tego, księżna Daisy von Pless i jej siostra Konstancja, księżna Westminsteru zostały rozpoznane przez prasę, która nie omieszkała donieść czytelnikom o ich dobrych tego wieczoru humorach.
Uroczysta inauguracja Szekspirowskiej Anglii odbyła się 11 lipca 1912 r. Jej punktem kulminacyjnym był turniej rycerzy w prawdziwych zbrojach, którzy starali się zrzucić przeciwnika za pomocą starodawnych kopii. Zanim jednak do niego doszło na wyimaginowany dziedziniec pomiędzy zamkami Yorku i Warwick, weszła ze swoją świtą Królowa Piękności, odgrywana przez wicehrabinę Curzon, ubraną w białą suknię z szerokim postawionym kołnierzem, wysadzanym drogimi kamieniami i diamentową koronę. Wkrótce po niej, trębacze ogłosili pojawienie się kolejnej romantycznej postaci z przeszłości – Błądzącej Księżniczki (Princess Errant), z oddanymi jej na zawsze błędnymi rycerzami ze Wschodu, czyli księżnej von Pless z księciem Krzysztofem Greckim, księciem Jerzym Greckim, wielkim diukem Adolfem Fryderykiem Mecklenburg-Strelitz, księciem Kinskim, księciem Bentheim, diukem Alba, baronem von Kulhman i księciem Elsten. Dodatkowo towarzyszyły jej dwie damy dworu, hrabina Paulina Pappenheim i hrabina Nada Torby. Jak wspomina sama Daisy: „podobałam się prasie i publiczności, bo wjechałam na olbrzymim srokatym koniu, który należał do tamburmajora pierwszej królewskiej straży przybocznej i który potem został uwieczniony na płótnie przez pana Munningsa. Przegalopowaliśmy dwa razy arenę, co było dobrą zabawą. Potem usiadłam obok Królowej Piękności…”. (tłumaczenie © Barbara Borkowy)

Daisy_Shakespeare

Księżna Daisy von Pless jako Błądząca Księżniczka na turnieju rycerskim podczas otwarcia ekspozycji Szekspirowskiej Anglii w lipcu 1912 r. Foto z kolekcji autorki.

Księżna ubrana była w wykwintną, drobiazgowo wypracowaną suknię z epoki elżbietańskiej w kolorach białym i niebieskim. Jej nakrycie głowy wieńczyła diamentowa korona i białe strusie pióra.

Po Błądzącej Księżniczce, na scenie pojawiło się sześciu zawodników turnieju. Ustawili się naprzeciwko siebie, ale zawodów jeszcze nie zaczęli. Wraz z innymi podziwiali Balet Koni na 16 par, w którym wzięła udział i wzbudziła podziw siostra Daisy, Shelagh, znana ze swych jeździeckich umiejętności.
Czterech sędziów oceniało pojedynki rycerzy na kopie. Najlepszym okazał się lord Ashby St Ledgers, który w nagrodzie otrzymał od Królowej Piękności zloty puchar wartości 600 funtów. Później mu go odebrano, ponieważ okazało się, że w jego zbroji walczył w zastępstwie kapitan F.E. Guest. Za zwycięzcę uznano wtedy księcia Marlborough.
Po turnieju odbyła się ogólna bitwa na koniach, podczas której uczestnicy starali się obciąć mieczami pióropusze na hełmach wroga. Śmiechu tu było co niemiara. Wieczór zakończył się balem, na którym tańczono do świtu.
Impreza pozostała głęboko w pamięci księżnej von Pless. Jak napisała po latach: „było to moje ostatnie duże wystąpienie publiczne w Anglii, i chyba nie bez powodu się stało, że zagrałam wtedy właśnie Błądzącą Księżniczkę”! (tłumaczenie © Barbara Borkowy)

Read Full Post »

Wyścigi konne były wielką pasją księcia Walii (późniejszego króla Edwarda VII). W 1899 r., po Newmarket i Epsom, postanowił po raz pierwszy w życiu odwiedzić także zawody Chester Cup, odbywające się co roku w maju w północnej Walii. Tory wyścigowe Chester znajdują się około 20 mil od zamku Ruthin – rodowej siedziby rodziców księżnej von Pless. Nic więc dziwnego, że przyjął ich zaproszenie i zatrzymał się tam od 2-go do 4-go maja 1899 r.

Ruthin_Castle_bw

Zamek Ruthin w północnej Walii, rezydencja rodowa Cornwallis-Westów, gdzie książę Walii zatrzymał się podczas wyścigów konnych w Chester w maju 1899 r. Foto z kolekcji autorki

Podróż do Chester odbył w towarzystwie adiutanta, komandora S. Fortesque, lorda Marcusa Beresforda ( który od 1890 r. prowadził mu stadninę) i pana Reubena Sassoon (którego – jak wspominał później brat księżnej, George Cornwallis-West – głównym zadaniem było pomyślne obstawianie zakładów dla księcia Walii).

Wizyta była prywatna, ale zgromadziła wszędzie tłumy ludzi, pragnących zobaczyć i powitać następcę tronu. Miejscowi dygnitarze mieli ambicje choćby krótkich przemówień, a lokalni kupcy liczyli na cuda. Jednemu się udało. Był nim, według opisu Georga, aptekarz z Ruthin, który z własnej inicjatywy za darmo zaopatrzył zamek w produkty toaletowe, zapewniając tym sobie prawo reklamy jako dostawcy towaru dla „Jego Wysokości Księcia Walii”. Gdy po dwóch latach, książę Walii został królem, sprytny aptekarz zmienił zdobiące jego sklep trzy pióra książęce na herb królewski, a napis na „by special appointment to H.M. the King”!
Pułkownik William i pani Cornwallis-West, chcąc zapewnić księciu miłe towarzystwo, zaprosili do siebie również hrabiostwo Powis, Sir Richarda i lady Magdalen Williams-Bulkeley, pana Assheton Smitha, Hon. F. Guesta, kapitana i panią Greer oraz pannę Muriel Wilson. Obecna była także ich córka Shelagh i syn George, który przywiózł ze sobą swoją ukochaną Jennie, lady Randolph Churchill. Brakowało jednak najważniejszych gości – księcia i księżnej von Pless…
Coś bardzo ważnego stanęło na przeszkodzie przyjazdu Daisy do Ruthin. Musiała być to sprawa „życia lub śmierci”, że nagle zrezygnowała z uczestnictwa w zaplanowanej wcześniej wizycie tak uwielbianej osoby w jej ukochanym rodzinnym zamku. Zawiadomiła o tym księcia listem, który dotarł do niego wieczorem 3 maja. W odpowiedzi otrzymała kojące słowa: „Rozumię dobrze, dlaczego nie możesz teraz tu przyjechać, lecz mam nadzieję zobaczyć Cię za miesiąc”. (tłumaczenie © Barbara Borkowy)

Daisy 12 - list Edwarda VII - strona 1

Daisy 12 - list Edwarda VII - strona 3Daisy 12 - list Edwarda VII - strona 2List księcia Walii z 3 maja 1899 r. odpowiadający na korespondencję księżnej von Pless. Foto za uprzejmością Fundacji Księżnej Daisy von Pless.

List księcia znajduje się obecnie w rękach wałbrzyskiej Fundacji Księżnej Daisy von Pless. Gdy przygotowywałam ten list na wystawę w Książu w styczniu 2013 r., opatrzyłam go krótkim tłem historycznym. Dzisiaj mogę je rozszerzyć: powodem nieobecności księżnej w Ruthin było zajście w ciążę z Hanselem!
Przeszczęśliwa Daisy nie omieszkała powiadomić o tym fakcie także cesarza Wilhelma II. Ten, 2 czerwca 1899 r., napisał do niej entuzjastycznie: „Jakże bardzo się cieszę, że naprawdę oczekujesz! Niech Bóg da Ci zdrowe dziecko. Jeśli chłopca, niechże będzie on jak jego dziadek, jeśli dziewczynkę, niechże będzie ona jak najbardziej taka jak jej piękna i ujmująca mama. Mam nadzieję, że wszystko pójdzie dobrze i w porządku.” (tłumaczenie © Barbara Borkowy)
Zajęty wyścigami, książę Walii nie spędził w Ruthin wiele czasu. Kiedy przyjechał we wtorek wczesnym popołudniem, dotarł tam dopiero wieczorem. Cała środa przeszła mu również na zawodach w Chester, ale potem uczestniczył w koncercie i przyjęciu zgotowanym mu przez Cornwallis-Westów. Z Ruthin pożegnał się już w czwartek rano, bo po wyścigach tego dnia wracał bezpośrednio do Londynu. Zanim jednak się to stało, do zamku wezwany został z pobliskiego Birkenhead fotograf, James Saronie, by uwiecznić na kliszy pobyt dostojnego gościa w Ruthin i zasadzone przez niego drzewko. Zdjęcie to, które reprodukuję poniżej, jest idealną ilustracją do wspomnianego powyżej listu z kolekcji Fundacji Księżnej Daisy von Pless (dokumentu numer „Daisy 12”).

PoW_Ruthin_1899

Albert Edward, książę Walii sfotografowany na pamiątkę wizyty w Ruthin w maju 1899 r. Od lewej: Hon. F. Guest, pułkownik William Cornwallis-West, Albert Edward, książę Walii, pani Cornwallis-West, lord Marcus Beresford, panna Muriel Wilson, panna Shelagh Cornwallis-West, Jennie, lady Randolph Churchill, George Cornwallis-West. Foto Jamesa Saronie

Książę Walii rzeczywiście spotkał Daisy następnego miesiąca w Londynie. Jej dolegliwości początków ciąży na tyle minęły, że 9 czerwca mogła się stawić na prezentację (Drawing Room) w pałacu Buckingham, 21 czerwca na bazarze zbierającym fundusze na szpital Charing Cross, 30 czerwca, razem z siostrą Shelagh, na koncercie w pałacu Buckingham, a 5 lipca na obiedzie wydanym przez księstwo Devonshire. Kiedy dołączył do niej Hans, 7 lipca 1899 r. poszli razem na bal do pałacu Buckingham, a 12-go tego miesiąca na garden party, wydaną przez księżną Louisę (markizę Lorne) w pałacu Kensington, by zobaczyć, jako jedni z pierwszych, otwarte ostatnio dla publiczności, dawne pokoje królowej Wiktorii.
Kiedy nareszcie wylądowali na odpoczynek w Newlands, księżna von Pless musiała go przerwać, by stawić się 8 sierpnia na obiad z królową Wiktorią rezydującą w niedalekim Osborne, a potem, wraz z rodzicami, podjąć księcia i ksieżną Connaught.
Resztę lata i jesień spędziła spokojnie w Irlandii, gdzie z wujkiem Patem FitzPatrickem wynajęła dom w Bray, w hrabstwie Wicklow. Potem wróciła do Niemiec.
Jej pierwszy syn, i dziedzic, Hansel urodził się 2 lutego 1900 r.

Read Full Post »

Polowania są różne, bo zależą od rodzaju zwierzyny, terenu, pory roku i broni. Myśliwy może albo galopować za łupem, albo tropić go godzinami na nogach. Może także stać w miejscu i odstrzeliwać nagonione mu zwierzęta. Wybór jest szeroki i często zależy od nabytych wcześniej umiejętności i osobistej preferencji uczestnika.
Dla młodego Jana Henryka (Hansa) von Hochberg, preferencją tą był ekstremalny sport, w którym liczyło się tempo, powiązane z elementem niebezpieczeństwa. A że uwielbiał konie, stał się fanatycznym zwolennikiem brawurowej jazdy w takich konkurencjach jak powożenie dyliżansami (Four-in-Hand), albo wyścig po polach za sforą psów goniących lisa. Na szczęście, jego żona wiernie mu w tym towarzyszyła i, z godną podziwu śmiałością, uczyła się arkan sztuki myśliwskiej.

Fox_hunting_1900

Polowanie na lisa to szalona jazda z przeszkodami za sforą gończych psów. Ilustracja z The Illustrated Sporting and Dramatic News z listopada 1900r.

Fox-hunting (polowanie na lisa) było, szczególnie w Anglii, nie tylko sportową, ale również towarzysko elegancką rozrywką wyższych sfer. Członkostwo (płatne) w prestiżowych kółkach łowieckich, miało ten sam status co przynależność do wybranych klubów gentelmeńskich. Uczestnictwo w sezonie myśliwskim wiązało się z wynajęciem odpowiedniej rezydencji na prowincji, w której – po polowaniach – rozgrywały się bale, przyjęcia i spotkania, o tej samej wadze i renomie, jak podczas lata w Londynie.
„Jeśli naprawdę zależy Ci na galopie na koniu, jedź do Melton Mowbray, Market Harborough lub Rugby [w Leicestershire]“ – zachęcały ówczesne poradniki łowieckie. Hans musiał już tego pozytywnie doświadczyć, bo prawie corocznie od 1892 do 1901 roku zjeżdżał tam na początku sezonu i pozostawał do lutego.
To właśnie w Leicestershire, jego dorastający szwagier George doznał pierwszych emocji szalonego pędu na koniu po płaskim terenie, połączonego z szybowaniem nad przeszkodami. Emocjonowała się tym także Daisy, która, wręcz z sentymentem wspomina w pamiętniku jej pierwsze próby przeskakiwania wysokich drewnianych płotów i swój, na szczęście bezbolesny, początkowy upadek z wierzchowca.

Quorn_House_1887

Quorn House, który Plessowie wynajęli w sezonie łowieckim 1892/1893 i gdzie w lutym 1893 r. przyszła na świat ich córeczka. Foto z 1887 r. z kolekcji English Heritage NMR

Młodzi Plessowie znaleźli się w Leicestershire już pierwszej zimy po swoim ślubie. Był to przełom 1892/1893 r. Zamieszkali w wygodnym domu, Quorn House w Quordon, oddanym do ich użytku przez właściciela, Williama Farnham, który wyjechał z żoną w podróż dookoła świata. W rezydencji tej, uznanej dzisiaj za zabytek drugiego stopnia (Grade II), goście podziwiać mogli interesujący zegar wodny z 1631 r., wspaniałą bibliotekę z rzadką edycją biblii „Breeches“ z 1599 r. i znajdujący się w jadalni olbrzymi kominek z płaskorzeźbą Adama i Ewy.
Duże wtedy opady śniegu spowodowały, że Hans i jego towarzystwo poruszało się po okolicach, sprowadzonymi z Niemiec, saniami. Dla tubylców była to olbrzymia sensacja. Hans zabierał, ciężarną wtedy, żonę na przejażdżki, podczas których, niestety, nie mógł się czasami powstrzymać od niebezpiecznej jazdy zagrażającej życiu zarówno jej, jak i nienarodzonego dziecka. Daisy nie zapomniała mu tego do końca życia.
Księstwo Pless nabyło członkostwo i polowało z jednym z najstarszych kółek myśliwskich, Quorn Hunt, założonym w 1753 r. przez legendarnego Hugh Meynella, który prezesował temu stowarzyszeniu do swojej śmierci w 1800 r. Tak długi okres przewodnictwa, pozwolił mu na stworzenie i ustabilizowanie bardzo dobrej „infrastruktury“ kółka: wybornych i doskonale doglądanych terenów do polowań, jak również zaplecza w postaci stajni dla koni typu „hunter“ oraz hodowli i schroniska dla ogarów.
Pomyślny w swoim przebiegu i finale fox-hunting może się tylko odbyć w przyjaznej współpracy lokalnego kółka myśliwskiego z miejscową ludnością. Bez jej pomocy i całorocznego zaangażowania w utrzymaniu koni, psów i pól łowieckich, impreza ta byłaby niemożliwa. To uzależnienie, połączone z obopólną głęboką miłością i szacunkiem do natury i sportu, sprawiało że polujący przyjezdni szczerze zżywali się z lokalną społecznością i, w czasie swojego pobytu, uczestniczyli czynnie w jej życiu.
Jedną z form „integracyjnych“ był coroczny regionalny Bal Myśliwski.
Nic więc dziwnego, że, choć w bardzo już zaawansowanej ciąży, księżna Daisy von Pless pojawiła się 1 stycznia 1893 r. na tańcach w wiejskiej świetlicy, Quorn Village Hall. Towarzyszył jej małżonek, Jan Henryk, oraz rodzice, pułkownik William i pani Cornwallis-West. Młodsza siostra, Shelagh, też była obecna.
Jak donosiła gazeta, Loughborough Herald, przybyło ponad osiemdziesiąt osób. Kapitan Warner, ówczesny współprezes Quorn Hunt, był oczywiście gospodarzem balu. Sala została udekorowana z wielkim smakiem, muzykę zapewniła orkiestra pana Addisona, a chwalony przez wszystkich catering pan Sault z pobliskiego hotelu pod Białym Koniem.
Daisy urodziła córeczkę 25 lutego 1893 r. Niestety dziecko zmarło po dwóch tygodniach. Obecny przy tej tragedii ojciec księżnej, Poppets, zajął się smutnymi formalnościami. Po więcej szczegółów dotyczących tej tragedii, odsyłam Państwa do świetnego opracowania pani Bronisławy Jeske-Cybulskiej (http://daisyofpless.wordpress.com/2012/07/14/bezimienna-corka-daisy-i-hansa-of-pless/)
Pomimo, wydawałoby się, złych wspomnień, Plessowie powrócili na fox-hunting do Leicestershire następnej zimy. Zatrzymali się wówczas w Baggrave Hall i, od 27 grudnia 1894 r., polowali ponownie z Quorn Hunt, kóremu od tego roku przewodniczył Hugh Lowther, 5. hrabia Lonsdale – słynny poszukiwacz przygód, eksplorator Arktyki, zapalony myśliwy i „największy angielski sportsman“ i działacz sportowy tamtych czasów.

Lonsdale_Churchill_manewry_IWMHugh Lowther, 5th Earl of Lonsdale

Hugh Lowther, 5. hrabia Lonsdale, prezes Quorn Hunt od 1893 do 1898. Po lewej: Winston Churchill i hrabia Lonsdale (z cygarem) na manewrach na Śląsku w 1906 r. Foto: Imperial War Museum, London.

Zapoczątkowana wtedy między nimi przyjaźń, prztrwała wiele lat. Hrabia Lonsdale, którego fortuna, jak Hansa, opierała się na kopalniach węgla, dwukrotnie, w 1895 i w 1902 r., podejmował u siebie cesarza Wilhelma II. Przyjeżdżał też często na Śląsk, zapraszany przez kajsera na manewry, lub prywatnie przez księstwo von Pless na wizyty do Książa.
Pomiędzy polowaniami, poproszona przez mieszkańców z sąsiedniego Husbands Bosworth, księżna Daisy uroczyście otworzyła kiermasz zbierający fundusz na budowę świetlicy ku pamięci lokalnego dobroczyńcy, Sir Francisa Turville.

HB_village_hall

Wiejska świetlica w Husbands Bosworth w Leicestershire, do budowy której przyczyniła się księżna von Pless.

W połowie stycznia, wyprawy na lisy zostały przerwane z powodu zbytnio zmrożonego gruntu. Dało to wszystkim więcej czasu na rozrywkę. W lutym, Hans, Daisy i Shelagh wyskoczyli na bal kostiumowy, Ball Poudré, do zamku Warwick. Potem sami wydali bal, który, obecna na nim lady Angela Forbes, opisała jako „znakomity“! Nie powstrzymała się jednak od krytyki gospodyni, którą oskarżyła o niedbałość w aranżacji transportu dla gości.
Najważniejszą jednak imprezą tego miesiąca był bal myśliwski w Melton Mowbray, zorganizowany dla bractwa łowieckiego zgrupowanego wtedy w Leicestershire. Początkowo lokalny, Melton Hunt Ball, stał się z czasem bardzo popularnym corocznym wydarzeniem, na które ludzie zjeżdżali specjalnie ze wszystkich zakątków królestwa. Odbywał się zawsze w sali regionalnej giełdy zbożowej.
W lutym 1895 r., dekoracja tej sali cudownie podkreślała nastrój: z sufitu zwisały wiklinowe kosze wypełnione trawą pampasową, mchem i paprociami, a ściany zdobiły głowy lisów, baranów i jeleni z rogami, umieszczone pomiędzy półkolistymi kandelabrami z brązu. Większość gentlemenów wystąpiła w obowiązkowych czerwonych tunikach, a panie w eleganckich sukniach wieczorowych. Według relacji gazety The Melton Mowbray Times „prześliczna księżna Henrykowa von Pless była przez wszystkich podziwiana; jej majestatyczna figura podkreślona doskonale kostiumem z czarnej satyny, górna część którego wykończona była srebrem, a spódnica wysadzana srebrnymi motylami. (…) Jej siostra, panna [Shelagh] Cornwallis-West wyglądała bardzo przystojnie we wspaniałej sukni z kremowej brokatowej satyny, obrębionej szyfonem.“ (tłumaczenie © Barbara Borkowy)
Z powodu wyprawy do Indii, Plessowie nie mogli uczestniczyć w kolejnym sezonie polowań na lisy. W 1897 r., ich przedłużony latem pobyt w Anglii podczas diamentowego jubileuszu królowej Wiktorii sprawił, że pozostałą część roku spędzić musieli w Niemczech. W Leicestershire zjawili się ponownie zimą 1898/1899 r.
Obecność księżnej Daisy na tradycyjnym balu myśliwskim w Melton Mowbray w lutym 1899 wzbudziła znowu sensację. Tym razem zjawiła się „w sukni z błyszczącej złotej tkaniny, oprószonej purpurą, stanik której zdobiły sznury z diamentów, a wielki diamentowy ornament świecił się w jej włosach.“ (tłumaczenie © Barbara Borkowy)

66c_vf_kirby_gate_dp_2573_c

Daisy_Kirby_Gate

Spotkanie Quorn Hunt na padoku przed Kirby Gate, Leicestershire w listopadzie 1901 r. Rysunek Cuthberta Bradleya opublikowany w Vanity Fair. Uczestnicy spotkania opisani zostali na marginesie rysunku. Poniżej zbliżenie do księżnej Daisy von Pless.

Ciąża z Hanselem zatrzymała ją w 1900 r. w Niemczech. Jesienią 1901 r., podczas wizyty u rodziców w Newlands, wyskoczyła jednak z Shelagh na tradycyjne otwarcie sezonu łowieckiego Quorn Hunt na padoku przed rezydencją Kirby Gate.
Do tej pory odbywa się ono zawsze w pierwszy poniedziałek listopada, podkreślając symboliczną datę, od której młode lisy zaczynają być uznawane za dorosłą zwierzynę.
Był to ostatni, znany mi, fox-hunting w Leicestershire, w którym księżna Daisy wzieła udział. Od 1902 r. w kalendarzu zimowym Plessów, brawurowe polowania na lisy zastąpione zostały statecznym strzelaniem do ptactwa podczas ich pobytów u księstwa Devonshire. Zmienił się ich styl życia, które od tej pory prowadzić będą w w zamkniętym, eksluzywnym kręgu wybranych przyjaciół. Od czasu do czasu tylko, Daisy z sentymentu, pojedzie na bal do Melton Mowbray lub w odwiedziny do swojego szwagra Fritza, który, zarażony bakcylem fox-hunting kupił sobie w niedalekim Lubenham koło Market Harborough dworek myśliwski.

Read Full Post »

Koniec wojny nie przyniósł księżnej Daisy upragnionej wolności. Upłynął rok zanim mogła wrócić do swojej ojczyzny. Kiedy to wreszcie nastąpiło, we wrześniu 1919 r.,  przyszło rozczarowanie.

Nikt, poza starym bagażowym, nie powitał jej gdy statek, którym przypłynęła, zacumował w porcie Southampton. Nikt nie przyszedł po nią na stację Waterloo, gdy dojechała do Londynu.

Tym „nikim“ miał być prawdopodobnie brat George.

Jak sama wspomina: „czując się samotna i opuszczona“ skierowała się do pobliskiego Kenwood, gdzie mieszkała oddana jej bardzo Nancy Leeds. Miejsce to było jej dobrze znane z przeszłości jako dom bliskich przyjaciół, wielkiego księcia rosyjskiego Michała Michajłowicza i hrabiny Zofii Torby. Musieli go opuścić z powodu złej sytuacji finansowej, w jakiej znaleźli się po rewolucji.

Stamtąd podążyła  do Clouds w hrabstwie Wiltshire, do cioci Minnie, która udzieliła schronienia swojej siostrze. Patsy bowiem została niedawno zmuszona wyrokiem sądu do wyprowadzenia się z Newlands, które George wystawiał na sprzedaż.

Jedyną niezagrożoną przez wierzycieli posiadłością z dawnego majątku Cornwallis-Westów był domek w Arnewood, Hampshire, który Daisy wydzierżawiła od ojca tuż przed wojną. Zajęła się teraz jego porządkowaniem, by umieścić tam chorą matkę i odciążyć równie chorą ciocię. W międzyczasie zdołała odwiedzić francuską ex-cesarzową Eugenię w niedalekim Farnborough Hill.

Ciocia Minnie zmarła na poczatku października 1919 r. Stan zdrowia Patsy wciąż się pogarszał, więc Daisy i Shelagh postanowiły wywieźć ją na południe Francji. Shelagh z Patsy i jej opiekunką, Dolly Crowther, wyjechały tam pod koniec października, zatrzymując się po drodze w Paryżu na Patsy urodziny. Wyjazd Daisy opóźnił brak wizy, którą otrzymała dopiero po interwencji lekarza ambasady francuskiej. Do La Napoule dotarła wreszcie na początku grudnia.

Jak widać z powyższego sprawozdania, pierwsza powojenna wizyta księżnej von Pless w Anglii była pełna bólu i rodzinnych tragedii, połączonych z osobistym rozgoryczeniem, które w swojej późniejszej książce ujęła w sarkastycznych słowach: „Poza dachem rodziny, jedynymi domami, do jakich zostałam zaproszona po długim, ciężkim i przymusowym wygnaniu, były te, które należały do Amerykanki [Nancy Leeds] i Francuzki [cesarzowej Eugenii].“ (tłumaczenie © Barbara Borkowy)

Daisy nie była w tym stwierdzeniu obiektywna. Zjawiła się w Londynie incognito, z góry wrogo nastawiona do socjety, po tym jak dowiedziała się, że niektórzy znajomi, podobno, oświadczyli, że nie powinna się tu pokazywać tak wcześnie po wojnie. Prasa ją jednak prędko zauważyła i życzliwie, z dużą dozą współczucia komentowała jej kroki. Zdjęcie księżnej, samotnie opuszczającej hotel, znalazło się szybko na pierwszej stronie popularnego dziennika The Daily Mirror. To właśnie z gazet królowa Alexandra dowiedziała się o jej przyjeździe i natychmiast napisała do niej powitalny list.

 

Uchwycona przez paprazzi, samotna księżna Daisy opuszcza swój hotel. Zdjęcie z pierwszej strony The Daily Mirror, opublikowane wkrótce po jej przyjeździe do Londynu we wrześniu 1919 r.

Nieprawdą jest również, że „biedna“ księżna już wtedy nie miała pieniędzy i zmuszona była przemieszkiwać kątem u źyczliwych jej osób. Gdy wpadała z Hampshire do Londynu, zatrzymywała sie w zupełnie przyzwoitym hotelu Carter’s na centralnie położonej ulicy Arbemarle Street. Tam też wynajęła pokój, oczekując kilka tygodni na francuskie papiery. Zachował się list, napisany 29 listopada 1919 r. na papeterii tego hotelu, do jednej z jej nabliższych przedwojenych przyjaciólek, Ettie Desborough. Pomimo kontaktu, Daisy nie złożyła jej wizyty w Taplow. W 1923 r. wyznała dlaczego: „ … kiedy wróciłam do Anglii cztery lata temu, pragnęłam się z Tobą spotkać, ale jakoś nie miałam śmiałości. (…) Mam wrażenie, że zrozumiesz, co wtedy czułam. Widzisz, najdroższa, ja ciągle noszę to nazwisko i nic na to nie poradzę, nawet teraz gdy się z nim rozwiodłam…“. (tłumaczenie © Barbara Borkowy; podkreślenia autorki)

Wygląda na to, że sama Daisy nie czuła się wygodnie w tej wyjątkowej sytuacji i z własnego wyboru nie zapukała wtedy do drzwi swoich przyjaciół.

Siostry zmieniały się w opiece nad chorą matką. Daisy czuwała przy Patsy, gdy Shelagh wyjechała w grudniu do Londynu, by w styczniu 1920 r. wziąść po cichu ślub z kapitanem lotnictwa, Johnem FitzPatrick Lewisem. Kiedy powróciła do Cannes z nowym mężem i córką Marią, Daisy zdecydowała się w marcu na wizytę w Książu. W czerwcu jednak, zawiadomniona o zbliżającej się śmierci Patsy, pośpieszyła z powrotem do La Napoule. W drodze towarzyszył jej Lexel. Całą grupą (włącznie z dwoma kanarkami!) wrócili do Londynu, gdzie matka przeszła ostatnią operację. Czuwając nad nią, Daisy wynajęła pokój w prestiżowym hotelu na Park Lane. Tam, pewnego dnia, złożyli jej wizytę ex-król Hiszpanii, Alfonso XIII i Jimmy, książę Alba.

Księżna von Pless zaczęła się powoli odnajdywać w angielskiej socjecie. By uwspółcześnić swój wizerunek, przyjęła zaproszenie na sesję fotograficzną u słynnego Bassano, wiedząc że jego zdjęcia trafią szybko do odpowiednich gazet. Sesja ta odbyła się 14 lipca 1920 r. Jej negatywy znajdują się  obecnie w archiwum National Portrait Gallery.

Patsy, otoczona rodziną, zmarła w Arnewood 21 lipca 1920 r. Trzy dni potem odbył się pogrzeb, w którym, oprócz dzieci, uczestniczyłi Sir John Fowler (mąż siostrzenicy, Magde Brooke) i Baron Hochberg (reprezentujący księcia Jana Henryka XV von Pless). Licznie stawiła się okoliczna ludność.

Ujęta wieloma wyrazami kondolencji, Daisy zamieściła, 5 sierpnia 1920 r., notatkę w kolumnie towarzyskiej The Times’a dziękując „z całego serca swoim i rodziców przyjacielom, którzy uprzejmie okazali sympatię w jej smutku po śmierci matki, pani Cornwallis-West. Księżna von Pless ma nadzieję, że z powodu ogromnej ilości korespondencji, jaką otrzymała, wybaczą jej oni, że nie będzie mogła im wszystkim odpisać osobiście .“ (tłumaczenie © Barbara Borkowy)

Przez kilka miesięcy Daisy ociągała się z powrotem do Niemiec. Wiedziała, że musi tam stawić czoła problemom swojego małżeństwa, a tu w Londynie zaczynało być coraz milej. Po kuracji w Bagnolles w sierpniu 1920 r, gdzie pojechała z Shelagh, wróciła ponownie do stolicy. Stopniowo odnawiała dawne kontakty towarzyskie, włącznie z Churchillami, z którymi widziana była na przedstawieniu „Niebieskiej Laguny“ w teatrze Prince of Wales.

Boże Narodzenie 1920 r. spędziła w Książu. Ale nawet w tym tradycyjnym okresie chrześcijańskiego przebaczania, Daisy i Hans nie byli się w stanie pogodzić. W styczniu 1921 r., przerażona i nieufająca niemieckiemu prawu, Daisy napisała słynny list do króla Georga V z prośbą o brytyjską protekcję. W marcu 1921 r. wyjechała do swojego domu z czasów wojny w Garmisch-Partenkirchen na terenie Bawarii. W czerwcu, witana z olbrzymią pompą, wróciła jednak na Śląsk w ostatniej nadzieji pojednania się z Hansem. Niestety, nic z tego nie wyszło i małżonkowie, zatraceni w gorzkich sporach, zgodzili się na pertraktacje rozwodowe. Tego roku Daisy Anglii nie odwiedziła.

Dyskusje ciągnęły się przez większą część 1922 r., odbijając się znacznie na zdrowiu księżnej. W sierpniu 1922 r. znalazła się z bezwładną nogą („Drop Foot“) w Badgastein w Austrii. Napisała stamtąd do Ettie, anonsując swój przyjazd do Londynu i prosząc o spotkanie. Podała jej swój adres: dom panny Doris Jekyll, 24, Sussex Mansions, Sussex Place (blisko Paddington), przyznając że tym razem nie stać jej na wynajęcie hotelu. W londyńskim mieszkaniu wuja Guy Wyndhama nie mogła się zatrzymać ze względu na schody, a należące do Shelagh pied-a-terre było za małe. Głównym celem tej wizyty miały być spotkania: ze specjalistą od nóg i ze słynnym angielskim adwokatem, Sir Williamem Joynsonem. Wizyta ta rzeczywiście nastąpiła we wrześniu 1922 r. Czasopismo The Tatler opublikowało z tej okazji nowy portret ksieżnej von Pless, zrobiony przez fotografa Malcolma Arbutholm.

Portret księżnej von Pless wykonany przez Malcolma Arbutholm z okazji jej pobytu w Londynie w 1922 r.

2 października 1922 r. Plessowie podpisali obopólny protokół rozwodowy, który został zatwierdzony przez sąd w Berlinie 4 grudnia 1923 r.  Od tej pory, pomimo szczodrych, na papierze, alimentów ofiarowanych byłej żonie przez Hansa, Daisy do końca życia borykała się z finansami.

Jedną z jej ówczesnych incjatyw biznesowych był, opisany w poprzednim blogu, kontrakt reklamy kosmetyku Mercolized-Waxu. Przyniósł on jej na tyle pieniędzy, że podczas kolejnego pobytu w Londynie zamieszkała w modnym apartamentowcu, Albert Gate Court na Kennsingtonie. Mogła tam bez zażenowania podejmować, od maja 1924 r.,  dostojnych gości, takich jak królową rumuńską, Marię Koburg lub królewnę hiszpańską, Beatrice.  Swój ówczesny pobyt w stolicy uświęciła kolejną sesją fotograficzną, tym razem w studiu Foulsham & Banfield. Jej zdjęcia z tego posiedzenia staly się z czasem najpopularniejszymi portretami „powojennej“ ksieżnej von Pless.

 

Księżna von Pless w kamerze Foulsham & Banfield. Zdjęcia te stały się jej najpopularniejszymi portretami z czasów powojennych.

Jej przyjazd do Londynu w 1924 r. był bardzo szczęśliwy, bo powodowany radosną okazją ślubu ulubionej siostrzenicy, lady Urszuli Grosvenor, z majorem Williamem Patrickem Filmer Sankey. Uroczystość odbyła się 23 czerwca 1924 r. i była olbrzymim wydarzeniem towarzyskim, na którym Daisy miała okazję spotkać wielu swoich dawnych znajomych i przyjaciół. Ubrana w ładną różowo-kremową suknię, zwróciła na siebie uwagę prasy. Mogła na nowo poczuć się w swoim żywiole.

Były premier J.A. Balfour i Ettie Desborough w drodze na ślub lady Urszuli Grosvenor. Byli oni jednymi z wielu dawnych przyjaciół spotkanych wtedy przez ksieżną von Pless.

W następnym roku zjawiła się w Anglii na kilkutygodniowe wakacje, część których spędziła w renomowanym hotel Pulteney w Bath. Jej choroba postępowała bezlitośnie. W 1928 r., kiedy przeniosła się z La Napoule do Monachium, musiała już używać wózka inwalidzkiego. Aż trudno uwierzyć, że w takim stanie odważyła się ponownie odwiedzić Anglię. Gdy to się stało, zaskoczyła wszystkich pokładami wewnętrznej siły, determinacją prowadzenia normalnego życia i sposobami, jakimi starała się to osiągnąć.

Będzie to jednak temat następnego blogu.

Read Full Post »

« Newer Posts - Older Posts »